چنانچه بر اثر ترك امر به معروف و نهى از منكر ، يا انجام دادن آن به روش نادرست ، موجبات گمراهى و انحراف فردى از انسانها فراهم شود ، گناه آن معادل گمراهى تمام افراد جامعه است .
قرآن كريم مىفرمايد :
. . . مَن قَتَلَ نَفساً بِغَيرِ نَفسٍ أو فَسَادٍ فَكَأنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً وَ مَن أحيَاهَا فَكَأنَّمَا أحيَى النَّاسَ جَمِيعاً
« 1 » هر كس انسان ديگرى را ، نه به قصاص قتل كسى يا ارتكاب فسادى بر روى زمين ، بكشد ، چنان است كه همهى مردم را كشته باشد و هر كس كه به او حيات بخشد ، چون كسى است كه همهى مردم را حيات بخشيده باشد .
اين آيهء شريفه يك معناى ظاهرى و يك معناى تأويلى دارد . معناى ظاهرى آن چنين است كه اسلام نمىخواهد شخصيت انسانى پايمال شود و جان و مال و ناموس او مورد تعرّض قرار گيرد . انسان نزد خداوند به اندازهء يك دنيا ارزش دارد .
بنابراين ، اگر كسى انسانى را بكشد ، مانند آن است كه همهء مردم دنيا را كشته باشد و اگر كسى بتواند انسانى را از مرگ نجات دهد ، به مثابهء آن است كه به همهء مردم زندگى بخشيده است .
امام صادق ( ع ) در تفسير اين آيهء شريفه به يك معناى تأويلى اشاره مىكنند و آن معنا اين است كه اگر كسى موجب انحراف شخص ديگرى شود ، مانند اين است كه مردم جهان را به گمراهى كشانيده و از ميان برده است . با اين تفسير اگر معلّمى با سخنان خود موجب گمراهى دانشآموزى شود ، به منزلهء آن است
هامش
( 1 ) مائده / 32