قرآن شريف مىفرمايد :
ألْمُؤمِنُونَ وَ الْمُؤمِناتُ بَعْضُهُمْ أولِياءُ بَعْضٍ يَأمُرُونَ بِالْمَعرُوفِ وَ يَنْهَونَ عَنِالْمُنْكَرِ
« 1 » مردان مؤمن و زنان مؤمن ، برخى از آنان دوستان برخى ديگرند ، امر به معروف مىكنند و از زشتىها باز مىدارند .
بنابر اين آيهء شريفه ، مسلمانان دوست يكديگرند . نشانهء دوستى آنها اين است كه بر امور يكديگر نظارت دارند .
نظارت ملّى به دو روش انجام مىشود : مبارزهء مثبت و مبارزهء منفى .
مبارزهء مثبت اين است كه انسان وقتى شاهد گناهى بود ، با زبان خوش و با مهربانى ، گناه كننده را از كار خود باز دارد ، با او صحبت كند و از عواقب كار زشتش او را آگاه سازد . خداوند به حضرت موسى ( ع ) و برادرش خطاب مىكند :
إِذْهَبَا إِلَى فِرعَونَ إِنَّهُ طَغَى ، فَقُولَا لَهُ قَولًا لَيّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أوْ يَخْشَى
« 2 » به سوى فرعون برويد كه او طغيان كرده است . با او به نرمى سخن بگوييد ، شايد پند گيرد يا بترسد .
مبارزهء منفى اين است كه انسان معاشرت با گناهكار را ترك كند و با او داد و ستد نكند . در روايات فراوانى داريم كه از شرابخوار دختر نگيريد ، به ترككنندهء نماز دختر ندهيد ، از رباخوار چيزى نخريد و به او چيزى نفروشيد و با ظالم و كسانى كه منزلشان محل گناه است ، معاشرت نداشته باشيد .
يك نمونه از مبارزهء منفى در صدر اسلام را مىتوان در جنگ تبوك مشاهده
هامش
( 1 ) توبه / 71
( 2 ) طه / 44 - 43