به سوى فرزند خود بازگشت ، ناگهان متوجّه شد كه از زير پاى كودك چشمهاى فوران كرد . اين چشمهء مقدس كه به پاس سعى خالصانهء هاجر در آن سرزمين بىآب و علف از زمين جوشيد به نام « زمزم » معروف گرديد .
سعى صفا و مروه يادآور گذشت و فداكارى حضرت ابراهيم ( ع ) و همسرش هاجر و نيز الهامبخش سعى و تلاش براى زندگى و نشانهء اميدوارى به حقّتعالى است . انسان مىتواند در سعى صفا و مروه از خداوند بخواهد كه گذشت و فداكارى به او عنايت كند . يكى از اسرار سعى صفا و مروه اين است كه با خدا عهد ببنديم در گفتار و كردار خود صداقت و در زندگى حسن خلق داشته باشيم . به عهد خود وفا و قانون مواسات را بر زندگى خود حكمفرما كنيم .
*
تقصير
هنگامى كه سعى صفا و مروه به پايان رسيد ، حاجيان در كوه مروه تقصير مىكنند . تقصير از نظر فقهى آن است كه حاجى از سر و صورت خود مويى بچيند يا ناخنى از انگشتان خود بگيرد . با اين كار حاجيان از احرام خارج و كارهايى كه در مدت احرام بر آنها حرام بود ، برايشان حلال مىشود .
تقصير از نظر عرفانى و اخلاقى تأكيد بر دو بعدى بودن انسان است ؛ يعنى در حالىكه انسان روح خود را تعالى مىبخشد ، بايد به جسم خود نيز توجّه داشته باشد . يكى از معانى تقصير اين است كه حاجى به خداوند مىگويد : « خدايا به مطلوب و مقصود خود رسيدم و اكنون به سوى دنيا و مردم برمىگردم ، زيرا مسلمان همانگونه كه بايد رابطهاش را با خداوند محكم كند ، با مردم نيز بايد رابطهاى استوار داشته باشد . » مسلمان در حالى كه به آخرت توجّه مىكند ، بايد متوجّه دنياى خود نيز باشد . قرآن كريم مىفرمايد :