وقتى مسلمان بداند كه رستگارى وى در گرو رعايت آداب باطنى و داشتن خشوع در نماز است ، مىكوشد تا هنگام اداى نماز مراتب خضوع و خشوع را رعايت كند ؛ بدين معنى كه در هنگام خواندن حمد و سوره ، تمام توجّه خود را متوجّه معبودى مىكند كه در حال راز و نياز با اوست و هنگام ركوع و سجود خداى متعال را براستى تنزيه و تسبيح مىكند .
امام صادق ( ع ) فرمودند : « هنگامى كه رو به قبله نمودى ، دنيا و آنچه در آن است را به فراموشى بسپار و مردم و امور مربوط به آنها را از ياد ببر ، قلبت را از آنچه به خود مشغول مىسازد ، خالى كن ؛ عظمت خداوند را به ديدهء باطن بنگر و روزى را بهيادآور كه هركس در برابر پروردگار خود مىايستد و آنچه را انجام داده است ، ظاهر مىكند و به سوى مولاى راستين خود باز مىگردد ، ايستادن در چنان روزى بر گامهاى ترس و اميد استوار است .
پس هنگامى كه تكبير گفتى ، آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست در برابر عظمت پروردگار كوچك و حقير شمار ! پس آن گاه خداى تعالى بر قلب بندهء خود آگاه مىشود ، در حالىكه بنده با لفظ خدا را بزرگ مىشمارد ، اما در قلبش از حقيقت تكبير رويگردان است ، خداوند مىفرمايد : اى دروغگو ! آيا مرا فريب مىدهى ؟ به عزّت و جلالم سوگند كه تو را از شيرينى يادم محروم مىسازم و از مقام قرب و لذّت مناجاتم دور مىكنم .
بدانكه او ( خداوند ) به تعظيم و كرنش تو محتاج نيست و از عبادت و دعاى تو بىنياز است و دعاى تو وسيلهاى است كه از فضل و رحمت او به تو رسيده تا به واسطهء آن ، از عقوبت او دور شوى و به رحمت و بخشش او نايل گردى . » « 1 »
هامش
( 1 ) بحارالانوار ، ج 84 ، ص 230