افَحَسِبْتُمْ انَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ انَّكُمْ الَيْنا لا تُرْجَعُونَ
« 1 » آيا گمان رديد شما را بيهوده آفريدهايم و به سوى ما بازگردانده نمىشويد ؟
ب ) برهان عدالت
اين جهان به گونهاى است كه اعطاى پاداش به خوبان و كيفر بدان در آن ، به صورت كامل ممكن نيست ؛ به عنوان مثال آيا مىتوان پاداش كسى را كه عمرى به جامعهء بشرى و به همنوعان خود خدمت كرده و عالَمى را احياء كرده است ، در چند روز عمر داد ؟ و آيا كسى را كه عمرى به خلق خدا خيانت كرده و عالَمى را به آتش فساد كشيده است مىتوان در اين عمر چند روزه كيفر داد ؟ آيا كيفر كسى كه هزاران بىگناه را به خاك مذلّت نشانده و يا كشته است ، تنها كشتن اوست ؟ حقيقت آن است كه اين دنيا نمىتواند ظرف كاملى براى پاداش يا كيفر بسيارى از مردم باشد در حالى كه عدالت خداوند اقتضا مىكند كه هر كس نتيجهء اعمال خود را ببيند . پس بايد جهان ديگرى - كه ظرف حقيقى و واقعى پاداشها و كيفرها است - وجود داشته باشد .
قرآن شريف در آياتى به اين دليل نيز تصريح كرده كه يكى از آن آيات چنين است :
إنَّ السّاعَة آتيَة اكادُ اخْفيها لتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بما تَسْعى
« 2 » به طور قطع رستاخيز خواهد آمد ، مىخواهم آن را پنهان كنم تا هر كس در برابر سعى و كوشش خود جزا داده شود .
هامش
( 1 ) مؤمنون / 115
( 2 ) طه / 15