تجسّس و تفحّص
مسأله 69 - يكى از گناهان بزرگ در اسلام تجسّس و تفحّص و شنود در كارها و گفتار مسلمانهاست ، و در روايات فراوانى گناه آن را در حدّ كفر مىداند و فرقى نيست كه آن تفحّص و شنود در كارهاى شخصى و يا خانوادگى باشد و يا در كارهاى اجتماعى ، و همين مقدار كه كار يا گفتهء كسى را زير نظر بگيرد گناه بزرگى را مرتكب شده است ، و همچنين است بازرسى از خانه و مغازه و ساك و كيف و مانند اينها ، و فرقى نيست كه آن تجسّس و شنود به واسطه شخص باشد و يا تلفن و ضبط و امثال اينها ، و همچنين فرقى نيست كه آن تفحّص و شنود از گفتار يا كردار او باشد و يا از نامهها و كتابتها و ضبطها و امثال اينها ، و فرقى نيست كه آن تفحّص از افراد بيگانه باشد يا خودى نظير زن و شوهر از همديگر .
مسأله 70 - استفاده از خوابهاى مغناطيسى و يا احضار روح و جن و رمل و اسطرلاب و سحر و جادو و مانند اينها براى شنود و تفحّص حرام است چنان كه استفاده از مطلق علوم غريبه گرچه براى تجسّس و شنود هم نباشد نيز حرام است و آنچه از اين راهها به دست مىآيد حجّت نيست مگر اينكه با قرائن ديگر يقين پيدا شود .
مسأله 71 - بازجويى و حرف كشيدن از كسى براى تفحّص و شنود و كشف اسرار حرام است حتّى قاضى و بازپرس هم حقّ حرف كشيدن از كسى را ندارند .
مسأله 72 - تفحّص و شنود به واسطهء خواب كردن يا مست كردن و يا او را از خود بى خود كردن و همچنين به واسطهء شكنجههاى روحى وجسمىگناهمضاعف دارد زيرا هم از نظر تفحّص و شنود حرام است و هم از نظر ظلم ، و آنچه از اين راهها به دست مىآيد حجّت نيست مگر اينكه با قرائن ديگر يقين پيدا شود .
مسأله 73 - اگر مصلحت اهمّى كه مقدم بر مفسدهء تحقيق و تجسّس و شنود است پيش بيايد نظير ازدواج و يا سپردن اموال و مانند آن به كسى ، آن تحقيق و تجسّس به اندازهء ضرورت جايز است بلكه در بعضى موارد لازم است نظير احتمال خطر براى نظام و يا احتمال مفسده براى اجتماع و مانند اينها .