است ، ولى چنانچه آن كارها در زياد شدن يا خوب شدنميوه و يا رشدبهتر درخت اثرىنداشته باشد ، معاملهء مساقات صحيح نيست .
مسأله 1808 - دو نفرى كه مساقات كردهاند بدون رضايت يكديگر نمىتوانند معامله را به هم بزنند ، و نيز اگر در ضمن خواندن صيغهء مساقات شرط كنند كه هر دو يا يكى از آنان حقّ به هم زدن معامله را داشته باشند ، مطابق قرارى كه گذاشتهاند به هم زدن معامله اشكال ندارد ، بلكه اگر در معامله شرطى كنند و عملى نشود ، كسى كه به نفع او شرط كردهاند مىتواند معامله را به هم بزند .
مسأله 1809 - اگر بعد از قرارداد مساقات ، مالك يا كسى كه تربيت درختها به او واگذار شده بميرد ، مساقات به هم نمىخورد و به وارث منتقل مىشود ، ولى اگر كسى كه تربيت درختها به او واگذار شده بميرد و شرط كرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ، مساقات به هم مىخورد و بايد سهم او را به ورثهاش بدهند و اگر حقوق ديگرى هم داشته ، ورثهء او ارث مىبرند .
مسأله 1810 - اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد و آنچه عمل مىآيد مال هر دو باشد معامله صحيح است ، البته نه با عقد مساقات ، بلكه يك عقد مستقلّى است كه بايد هر دو پاىبند به آن باشند .
مسأله 1811 - دو نفرى كه مساقات كردهاند اگر بفهمند كه معاملهء مساقات باطل است ، پس اگر درختها مال صاحب زمين بوده ، بعد از تربيت هم مال اوست و بايد مزد كسى كه آنها را تربيت كرده بدهد ، و اگر مال كسى بوده كه آنها را تربيت كرده بعد از تربيت هم مال اوست و مىتواند آنها را بكند ، ولى بايد گودالهايى را كه به واسطهء كندن درختها پيدا شده پر كند و اجارهء زمين را از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد ، ولى صاحب زمين نمىتواند او را مجبور نمايد كه درختها را بكند و فقط مىتواند اجارهء زمين را بگيرد .
مسأله 1812 - اگر مالك ، درختها را به كسى بدهد كه آنها را آب دهد و تربيت كند و مبلغ ده هزار تومان - مثلًا - به او بدهد ، يا استفادهء درختها مال او باشد و او ده هزار تومان به مالك بدهد ، معامله صحيح است گرچه مساقات نيست .
مسأله 1813 - درختها در دست كسى كه آنها را آبيارى و تربيت مىكند امانت است و اگر تلف شود ضامن نيست ، ولى اگر در تربيت و آبيارى آنها كوتاهى كند و يا به شرايطى كه گفته شد عمل نكرده باشد ضامن است .
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 283
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٨٣