از نكات بالا مىتوان يك قاعدهء كلّى در بحث « شعاير » استنتاج نمود .
دستجات عزادارى همه از مكان واحدى بايد عبور كنند ، جلسات مذهبى زمانى هم همگى يك جا جمع شوند ، نمازهاى جماعت زمانى هم در هم ادغام شوند و همچنين اختلاف تاريخى وفاتها و اعياد مذهبى حلّ شود تا مردم همه يك روز را روز وفات امام و يا پيامبر بدانند و سستى در عزادارى به خرج ندهند ، و همچنين موارد ديگر . . . ، من اين را هرگز مفيد نمىدانم كه اگر به روايتى بر خورد كرديم كه شهادت فاطمهء زهرا عليها السلام در اوّل جمادى الثانى بوده است سنت مردم را در جمادى الأولى بهم بزنيم كه دگر پس از ساليان دراز هنوز هم يك اتّحاد سرتاسرى در تعطيل نشده است . « 1 » اين پراكندگى و بى خبرى از هم ، زمينه را براى اشاعهء اكاذيب و اختلاف و تضاد و ستيزگى داخلى فراهم مىكند و كار به جايى مىرسد كه به گفتهء آن فرد روشن ضمير در حضور يكى از بزرگان نجف : « چه مىپرسيد از حال شهرى كه در آن هفتاد نماز جماعت است » ؟ يعنى و هر يك مخالف يكديگر . . . و به راه ديگر . . . و طرز تفكرى ديگر ! و الى اللّه المشتكى .
هامش
( 1 ) - خدا را شكر كه اينك يك روز به اين عنوان تعطيل رسمى شده است .