درس دوازدهم
نحوهء برداشت از قرآن
گفتيم كه روشهاى تفسيرى مختلف است . نكتهء قابل تأمل اين است كه روشهاى تفسيرى با تفاوت ديدگاهها در استفادهء مطالب از قرآن فرق دارد ، گاهى اختلاف نظرها در برداشت از قرآن ، به وجود مىآيد ، نه در نحوهء برداشت ؛ مثلا يكى به بررسى ادبيات قرآن ، ديگرى عرفان قرآن ، و ديگرى به فقه قرآن علاقهمند است و بر اساس سليقههاى خود آن را مورد دقت قرار مىدهند .
امّا گاهى بحث بر سر اين است كه چگونه يك مطلب فقهى ، عرفانى يا فلسفى را از قرآن استفاده كنيم . اين دو بحث با هم تفاوت دارند . يكى در مورد چگونگى نحوهء برداشت مطلب از قرآن است و ديگرى در برداشت مطلب از قرآن . مفسران ، وقتى مىخواهند دربارهء روشهاى تفسيرى بحث كنند ، نوعا قسم اوّل را ذكر كردهاند ؛ يعنى اختلاف در برداشت از قرآن را يادآور شدهاند ، حتى مرحوم علامه طباطبايى ، در جلد اوّل « الميزان » ، اختلاف نظر در برداشت مطالب را به عنوان روشهاى تفسيرى ذكر كرده است . « ذهبى » نيز در كتاب « التفسير و المفسّرون » همين كار را كرده است ، يعنى هر كس در قرآن به دنبال يك نوع مطلب خاص مىگردد ؛ مثل اين كه كسى در دريا مىخواهد ماهى بگيرد ، ديگرى مىخواهد ماهى ديگرى شكار كند ، امّا بحث دربارهء روشهاى تفسيرى اين نيست ، بلكه بحث در اين مورد است كه چگونه بايد تور انداخت ماهى را گرفت . حالا هر نوع ماهى كه مىخواهد باشد .