فرمود : در برابر عرش خدا ، تسبيح و تحميد و تقديس وتمجيد او مىكرديم . گفتم : به چه صورت ؟ فرمود : « هيا كل و أشباح نور . . . » « 1 » كلمهء پيش در اين گونه احاديث به معناى زمان نيست ، زمان متولد از حركت ماده است ، و آن قبل از ماده بوده است ، پس منظور از پيش و قبل رتبه است ، مىتوانيد به معناى چيزى جايگزين زمان بگيريد يعنى به هر حال عالم طبيعت پس از خلقت عالم انوار بوده است ، حالا به هر معنى كه از كلمه « پس » منظور باشد . و در روايت « عيون » از پيامبر صلى الله عليه و آله است كه : « اوّلين مخلوق الهى ارواح ما بوده است كه خداوند آن ارواح را ناطق به توحيد و حمد خويش نمود و سپس ملائكه را آفريد » « 2 » و در روايت كافى از امام صادق عليه السلام آمده است كه : « خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : من تو و على را پيش از خلقت آسمانها و زمين وعرش و دريا به صورت نورى آفريدم » « 3 » و در روايت ديگرى در « كافى » از امام جوادآمده : « درازل فقط خداوند بود . سپس محمّد و على وفاطمه عليهم السلام را آفريد و آنها هزار سال پيش از خلقت ساير اشياء بودند . . . » « 4 » در روايت جابر از امام
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 57 ، ص 78
( 2 ) . همان ، ج 57 ، ص 58
( 3 ) . كافى ، 1 / 440 و . .
( 4 ) . همان