فصل هشتم : « امتياز و تشخص ماهيات »
امتياز يك ماهيت از ماهيت ديگر عبارت است از جدائى و مغايرتشان با هم به طورى كه نتوانند با يكديگر جمع شوند و يك مصداق داشته باشند مثل امتياز انسان از اسب . انسان چون دراكيت را در خود دارد از اسب ممتاز است .
ولى تشخص اين است كه يكماهيت طورى باشد كه امكان صدق بر بيش از يك فرد را نداشته باشد مثل تشخص انسانى خاص ، چون زيد .
از اين بيان روشن مىشود كه اولا امتياز يك وصف اضافى است براى ماهيت كه در مقايسه با يك ماهيت ديگر به وجود مىآيد ، ولى تشخص يك صفت نفسى است ، ماهيت متشخص يعنى غير قابل تطبيق بر بيش از يك فرد ، يك صفت نفسى است ، نه اضافى و در قياس با ماهيت ديگر .
و ثانيا امتياز با كليت يك ماهيت منافات ندارد . ممكن است يك ماهيت كلى باشد و از يك ماهيت ديگر هم به نوعى امتياز داشته باشد .
امتياز با ضم يك مفهوم كلى به مفهوم كلى ديگر ( مثل انضمام مفهوم ناطق به حيوان ) به وجود مىآيد و اين معنى هيچ گاه به تشخص و جزئيت نمىرسد .
عامل امتياز چيست ؟ امتياز ميان دو ماهيت ممكن است به تمام الذات باشد ، يعنى هيچ جهت مشتركى ميان دو ماهيت مزبور نباشد مثل