صفاتى كه صلاحيت متصديان را تأمين مىكند
اين مسئله در نظر اسلام اهميت بسيار بزرگى دارد ، به طورى كه اگر بگويم اجراء قانون اساسى اسلام بيش از هر چيز بر اين مسئله متوقف است گزاف و مبالغه نگفتهام شايستگى براى « حكومت » و يا عضويت « مجلس شورا » دو گونه است :
1 - شايستگى قانونى كه ناظر انتخابات ، و يا قاضى بدان وسيله شخصى را امتحان نموده و سپس به صلاحيت و عدم صلاحيت او براى يكى از منصبها حكم مىكند .
2 - شايستگى ديگرى كه انتخاب كنندگان در نظر دارند و روى آن زمينه « آراء » خود را دربارهى هر كسى اظهار مىكنند .
شايستگى اول را هر يك از مردم بلاد كه ممكن است به ميليونها و صدها ميليون برسند مىتوانند به دست آورند ، ليكن شايستگى دوم را جز عدهى بسيار كمى ندارند . مقياس شايستگى اول را مىتوان با چند ماده از مواد قانون اساسى بيان نمود ، ليكن شايستگى دوم را بايد روح قانون بيان كند . پيشرفت و موقعيّت هر قانون اساسى در اين است كه ملت را طورى تربيت كند كه اولا خوب درك نموده و ثانياً انتخابات صحيحى داشته باشد تا جز مردانى كه به حسب روح قانون شايستگى دارند مقام « حكومت » و يا عضويت « مجلس » را به دست نياورند .
قرآن و احاديث هر دو قسم اهليت و شايستگى گذشته را بيان كردهاند .
دربارهى اهليت نخستين ، چهار مقياس به دست مىدهند :
1 - اسلام : در قرآن ذكر شده : « اى مؤمنين خدا را اطاعت كنيد و پيامبر