سخن گفتن دربارهء راه دل را به بحثى جداگانه موكول مىكنيم .
امّا دربارهء جمله امام سجاد عليه السّلام بايد گفت كه امام عليه السّلام به صورت اجمالى ، از حالات درونى خويش پرده برمىدارد و از همين روى مىتوان به احتمال ، معانىاى براى اين جمله برشمرد :
1 - آثار جملگى آفريدهء خداست ، پس همگى از جذبه اويند :
بوى گل خود به چمن راهنما شد ورنه * مرغ دلداده چه دانست كه گلزارى هست
با صد هزار جلوه برون آمد كه من * با صد هزار ديده تماشا كنم تو را
گرچه از آثارش به سويش رهنمون شديم امّا در حقيقت ، رشتهء اين راهنمايى در دست او بود و اگر او و آثار آفرينشش نبود ، هيچگاه نمىتوانستيم او را درك كنيم .
2 - فيض پيمودن راه فكرى و احساسى از او به سويمان سرريز شد و گرنه شك نداريم كه هيچگاه او را نمىشناختم .
3 - قانون عمومى علّت و معلول و وابستگى و تعلّق كامل خلق به خالق با ما سخن مىگويد و آشكار مىسازد كه انديشه و احساس ما آفريدهء اوست .
او ما و مخلوقات را آفريد و در اين آفرينش ، تجلى كرد . احساس و انديشه را او خلق كرد و انديشه و تفكرى كه اختيارا از ما سر مىزند ، رشته اختيارش عطاى اوست و اگر بر تفكر به عنوان يك فعل قادريم ، قدرتش از او نشأت مىگيرد . پس اگر او نبود ، از هر علم و انديشه و معرفت تهى ؟ ؟ كلام