زمينهء گفتار مناسب با « صيحه - بانگ سهمناك » است و اين دلالت بر سرعت اجراى فرمان او دارد ، و دال بر آن است كه همه چيز مطيع و پاسخگوى ارادهء اوست .
[ 54 ] در آن جا عدل الهى كه تمام آفريدگان بر آن قرار مستقرّ شدهاند جلوهگر مىشود ، به هيچ كس ظلمى نمىشود ، بلكه حتّى پاداش آنها همان اعمالشان است كه تجسّم پذيرفته ، اگر اعمالشان نيك بوده باشد پاداش آنها باغهاى جنان و ميوهها و حور عين است ، و اگر بد بوده باشد عذابى است سخت .
«
فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً
- آن روز به كسى ستم نمىشود ، » و خدا به بندگان ستم روا نمىدارد ، « 27 » نه در آن روز و نه در هيچ روزى ديگر ، آرى . او آزادى محدودى در دنيا به مردم داده تا به وسيلهء آن ايشان را بيازمايد ، و آنها خود به خويشتن ستم كردهاند ، و اگر او سراى درنگ و بقا ( آخرت ) را قرار نداده بود و براى ستمگر و ستمديده پاداش كافى مقرّر نداشته بود ، هرگز نمىگذاشت كه كسى به ديگرى حتّى در دنيا ستم كند ، زيرا او بر بندگان ستم روا نمىدارد ، و اساسا ما وجود سراى آخرت را از خلال آگاهى و شناخت خود از دو امر مىشناسيم : اوّلا : اين كه خدا توانمند مهربان است ، پس ممكن نيست در پيشگاه او به يكى از بندگانش ستم شود و او به دادش نرسد . ثانيا : اين كه او مىگذارد ستمگر در دنيا در منجلاب ستم فرو رود و از همين نكته درمىيابيم كه سرايى ديگر نيز وجود دارد كه در آن جا ستمگر مجازات مىشود و داد ستمديده را از او مىگيرند .
/ 149 «
وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
- و جز همانند كارى كه كردهايد پاداش نمىبينيد . » پس اگر در آن جا پاداشى بد باشد همان اعمال شماست كه تجسّم يافته .
آيا كسى را كه آب آلوده مىنوشد و بيمار مىشود ديدهاى ؟ آيا پزشكى كه او را نهى
هامش
( 27 ) - تعبيرى است قرآنى كه مكرّر آمده است : آل عمران ، 182 ؛ الانفال ، 51 ؛ الحجّ ، 10 ؛ فصّلت ، 46 ( به لفظى ديگر ) ؛ سورهء ق / 29 ؛ ( به لفظى متفاوت ) .