اجازهء قانون گذارى بدهد ، مشرك است .
ب ) در اطاعت
براى نيل به اين نوع از توحيد بايد طاغوتهاى مزبور در نوع اوّل را نفى نمود براى اين است كه قرآن مىفرمايد :
« إتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَرُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَما أُمِرُوا إِلّا لِيَعْبُدُوا إِلهاً واحِداً لا إِلهَ إِلّا هُوَ سُبْحانَهُ عَمّا يُشْرِكُونَ » « 1 » ؛
يهود و نصارا دانشمندان و راهبان خود را در برابر خداوند به خدايى گرفتند ، در حالى كه مأمور نبودند جز اين كه خداى يگانه را پرستش نمايند . خداوند منزّه و برتر از آن است كه براى او شريك قرار دهند .
در روايات اسلامى - از طريق اهل سنّت و شيعه - وارد شده است ، كه مراد از آيهء شريفه ، پرستش « احبار » و « رهبان » نيست ، بلكه چون آنان در برابر قانون تورات و انجيل ، قانون جعل مىكردند و يهود و نصارا به اين قوانينِ مجعول ، در برابر دو كتاب آسمانى گردن مىنهادند ، مشرك تلقّى شدند .
در تفسير درّ منثور از ترمذى و ابن منذر و ابن ابىحاتم و ابوالشيخ و ابنمردويه و بيهقى و ديگران به نقل از عدىّ بن حاتم نقل شده است كه گفت :
اتَيتُ النَّبيَّ وَ هُو يَقرَأ في سُورةِ بَرائَةِ :
« إتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَرُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ »
فَقالَ : أما ! أُنَّهُم لَم يَكونُوا يَعبُدوُنَهُم ، وَ لكِنَّهُم كانُوا أِذا أحلُّوا لَهُم شَيئاً اسْتَحَلُّوه ، وَ إذا حَرَّمُوا عَلَيهِم شَيئاً حَرَّمُوهُ . « 2 »
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 31
( 2 ) . سيوطى ، الدر المنثور ، ج 3 ، ص 230 ، ذيل آيهء 31 سورهء توبه