فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 804

نگارنده : در برخى مصادر آمده « لا بد لنار من آذربيجان » كه سخن از آتش دارد ، و ابن طاووس ( رحمه الله ) چنين تصور كرده است . ( 1 ) لكن صحيح آن است كه « لا بد لنا من آذربيجان » و بر حركتى زمينه ساز ظهور دلالت دارد . علاوه بر آنكه سياق آن در علامات ظهور است . اين همان قيام موعود ايرانيان در سال ظهور است كه در حديث امام باقر ( عليه السلام ) آمده است ، غيبت نعمانى / 273 : « گويا قومى را مي‌بينم كه در مشرق خروج كرده‌اند و حق را مي‌طلبند ولى به آنان داده نمي‌شود . سپس [ ديگر بار ] آن را طلب مي‌كنند ولى به آنها نمي‌دهند . چون چنين بينند شمشيرهايشان را بر شانه‌ها بگذارند ، پس آنچه را خواسته بودند به آنها بدهند ولى نپذيرند تا آنكه قيام كنند ، و آن را جز به صاحبتان ندهند ، كشته‌هاى آنها شهيدند . بدان ، اگر من آن [ دوران ] را درك مي‌كردم ، جانم را براى صاحب اين امر نگاه مي‌داشتم . » امام صادق ( عليه السلام ) اين حديث را از پدرشان امام باقر ( عليه السلام ) - كه خبر از وقايع عديده‌اى داده‌اند كه رخداده است - نقل مي‌كنند . ايشان با نقل اين خبر از پدرشان در صدد بيان اين مطلب هستند كه حركت آذربايجان براى ظهور مقدس حتمى است ، چرا كه مرحله‌ى نهايى حركت اهل مشرق و در سال ظهور است . اين روايت اشاره دارد به اينكه برخى از شخصيت‌هاى اين حركت از سوى امام ( عليه السلام ) گماشته شده‌اند ، مثل قائم خراسان و گيلان ، و اينكه گيلانى سيدى هاشمى است ، زيرا به قائمى از ما تعبير شده است . روايت غيبت نعمانى / 274 هم كه در صفحاتى پيش گذشت دلالت مي‌كند بيرق‌هاى ترك براى يارى امام مهدي ( عليه السلام ) بالا مي‌روند ، در آن آمده بود : « قائمى از ما در گيلان قيام نمايد ، و آبر و ديلمان او را اجابت كنند ، بيرق‌هاى ترك براى فرزندم در نواحى آشكار و متفرق شوند . » در فصل نقش ايرانيان هم گفتيم كه در ايران ، بين مؤيدان امام ( عليه السلام ) و مخالفان آنان درگيرى واقع مي‌شود ، و تركان آذربايجان عامل پيروزى حركت مؤيدان حضرت ، و تسليم ايران به ايشان خواهند بود .