جواب : به خاطر اينكه آن رجل با حيوان مفترس در شجاعت شباهت دارد .
سؤال : آيا هركجا كه علاقهء مشابهت باشد ، مىتوان عنوان اسد را استعمال نمود ، فرضا اگر موجودى تنها در قيافه ، شباهت به اسد داشته باشد ، امّا هيچ بهرهاى از شجاعت نداشته باشد ، مىتوان چنان اطلاقى نمود و آيا عرف با آن استعمال ، موافق است ؟
جواب : خير .
از اين مسئله كشف مىكنيم كه همان استعمال - اطلاق اسد بر رجل شجاع - هم به نحو حقيقت نبوده ، زيرا اگر استعمال مذكور به نحو حقيقت بوده ، بايد آن اطلاق در تمام موارد مشابه ، شايع و مطّرد باشد لذا اگر اطّرادى در ميان نبوده ، عرف در ساير موارد هم آن استعمال را نمىپسندد و ما كشف مىكنيم كه استعمال مذكور ، مجازى بوده است كه از آن به عدم اطّراد تعبير مىكنيم .
مصنّف « ره » در محلّ بحث ، اشكالى مىكنند كه تقريبا به صورت توضيح و تفصيل است و آن عبارت است از اينكه :
شما كه مىگوئيد اطلاق اسد بر غير رجل شجاع ، اطّراد ندارد و صحيح نيست ، چه چيزى را در نظر مىگيريد ؟ آيا نوع و كلّى علاقه مشابهت را منظور مىنمائيد يا مشابهت در شجاعت را ؟
اگر كلّى علاقهء مشابهت در نظر است ، در اين صورت ، حق با شماست اگر موجودى فقط در قيافه با اسد شباهت داشت ، در اين صورت ، تعبير و اطلاق اسد بر او صحيح نيست امّا اگر دائرهء علاقه مشابهت را محدود كرديم و گفتيم منظور ، مشابهت در شجاعت است در اين فرض مىتوانيم اطراد را درست كنيم و هركسى و هر موجودى در شجاعت به اسد شباهت داشته باشد ، مىتوان عنوان اسد را بر او اطلاق نمود و
إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 117
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص١١٧