برخى ، عمل مشهور به روايت ضعيف را جبران كنندهء ضعف سندى آن ، و اعراض آنان از روايت صحيح و قوى را موجب سستى و خلل در آن ندانستهاند . 10 البته ترجيح روايت به شهرت عملى بنابر قول به آن و نيز جبران ضعف سند به عمل مشهور ، مشروط به اين است كه عمل به روايت ، مشهور نزد قدماى اصحاب باشد كه به عصر حضور معصوم عليه السّلام نزديك اند و شهرت ميان متأخران كفايت نمىكند . 11
3 . شهرت فتوايى ؛ يعنى مشهور بودن رأى و نظرى نزد فقها ، بدون آنكه مستند به روايتى باشد ؛ خواه در آن زمينه روايتى نباشد ، يا باشد ، ليكن مخالف فتواى مشهور باشد و يا موافق باشد ، اما مشهور به آن استناد نكرده باشند و يا استناد بدان براى ما محرز نباشد ؛ زيرا در فرض علم به اينكه مستند آنان روايت است ، شهرت ، عملى خواهد بود نه فتوايى .
برخى ، مطابقت فتواى مشهور با روايت موجود را از مصاديق شهرت عملى بر شمردهاند ، نه شهرت فتوايى ؛ هر چند بر حسب ظاهر ، آن روايت مستند فتواى مشهور نباشد ؛ همان گونه كه گذشت .
در اينكه شهرت فتوايى ، معتبر و حجت است يا نه ، اصوليان اختلاف نظر دارند . منشأ اختلاف اين است كه آيا ظن حاصل از آن ، از ظنون خاص و معتبر است يا نه . بسيارى از آنان ظن حاصل از شهرت فتوايى را معتبر و حجت ندانسته و ادلهء حجيت آن را مخدوش دانستهاند . 12
آيا شهرت فتوايى جبران كنندهء ضعف سند روايت است ؟ برخى ، شهرت فتوايى ميان قدما را همچون شهرت عملى ، جبران كنندهء ضعف سند روايت موافق با فتوا دانستهاند . 13 برخى ديگر ، شهرت فتوايى ميان قدما را تنها موجب سستى و ضعف روايت مخالف آن دانستهاند ، نه جبران كنندهء ضعف روايت ضعيفِ موافق فتوا . البته اين اختلاف مبتنى بر اين فرض است كه شهرت فتوايى با وجود روايتى موافق آن ، از مصاديق شهرت عملى شمرده نشود . 14
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 761
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٦١