اگر آسيب ديده مدعى نقصان شنوايى يكى از دو گوش خود باشد ، آن گوش با گوش سالم وى مقايسه مىشود ؛ بدين گونه كه گوش آسيب ديده ، بسته و گوش سالم باز گذاشته مىشود و سپس با مثل فرياد كشيدن يا زدن بر سطح چيزى ، از او فاصله مىگيرند تا جايى كه بگويد نمىشنوم ، آنگاه آن مكان علامت گذارى مىشود . اين آزمايش در جهت مقابل جهت نخست تكرار مىشود . در صورت برابر بودن هر دو جهت به لحاظ مسافت ، گفتهء او مبنى بر شنيدن تا نقطهء پايانى مسافت و نشنيدن پس از آن تصديق مىشود . در مرحلهء بعد ، با بستن گوش سالم و باز گذاشتن گوش آسيب ديده ، عين اين آزمايش تكرار مىگردد و در صورت برابر بودن هر دو جهت به لحاظ مسافت گفتهء وى تصديق مىشود ، سپس دو مسافت ( مسافت مربوط به گوش سالم و مسافت مربوط به گوش آسيب ديده ) مقايسه و ديه به نسبت آن ثابت مىشود . به عنوان مثال اگر تفاوت نصف باشد ، نصف ديه و اگر يك سوم باشد يك سوم ديه ثابت مىگردد . برخى علاوه بر آزمايش ياد شده ، قسم خوردن مدّعى بر نقصان شنوايى را لازم دانستهاند . 7
اگر آسيب ديده ، مدعى كاهش شنوايى در هر دو گوش خود باشد ، بدين گونه آزمايش مىشود : فردى در نزديكى و در حال غفلت او ، فرياد مىكشد ، چنانچه در وى تغيّرى حاصل شود كه بيانگر شنيدن صدا باشد يا بگويد : صدا را شنيدم ، فرياد زننده از او فاصله مىگيرد و اين كار را در فواصل مختلف تكرار مىكند تا جايى كه با فرياد زدن ، ديگر تغيّرى در وى حاصل نشود . اگر علاوه بر نشنيدن ، بگويد : نشنيدم ، نوبت به قسامه مىرسد كه بر مقدار نقصان ادعايى وى قسم بخورند . آن گاه آن مكان علامت گذارى مىشود ؛ سپس از آن مكان تا جايى كه شخص سالم هم سن فرد آسيب ديده مىشنود ، فاصله مىگيرند . مبناى محاسبهء ديه ، مابه التفاوت دو مسافت ياد شده يعنى مقدار نقصان مسافت اولى از دومى خواهد بود . برخى ، قسم خوردن مدعى را نيز لازم دانستهاند . 8
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 731
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٣١