شمش
شِمش فلز تصفيه شده بويژه طلا و نقره بهصورت قطعهاى در اندازههاى معين .
از آن در باب زكات سخن گفتهاند .
بدون شك به شمش طلا و نقره زكات تعلق نمىگيرد ؛ ليكن اگر كسى براى فرار از زكات ، درهم و دينار را پيش از آنكه سال بر آن بگذرد ، به شمش تبديل كند ، آيا زكات به آن تعلق مىگيرد يا نه ؟ مسئله اختلافى است . مشهور ميان متأخران عدم تعلق زكات به آن است . 1 گروهى از قدما قائل به تعلق زكات به آن شدهاند . 2
1 . الحدائق الناضرة 12 / 96 - 97 ؛ جواهر الكلام 15 / 184 - 185 * 2 . المقنع / 163 ؛ رسائل الشريف المرتضى 1 / 224 ؛ غنية النزوع / 118 .
شمشك
شُمشك نوعى كفش بغدادى .
واژهء شُمشك در لغت عرب نيامده است . از برخى ، تعريف آن به كفش بغدادى نقل شده است . 1 بعضى گفتهاند : شمشك معرب « چَشمك » فارسى است كه نوعى كفش مىباشد . 2 از آن در باب صلات و حج سخن گفتهاند .
گروهى از قدما نماز گزاردن با شمشك را جايز ندانستهاند . 3 در مقابل تعدادى از آنان ، آن را جايز ، ليكن مكروه دانستهاند . 4
آيا عدم جواز ، به جهت پوشيده شدن پشت پا با شمشك بدون داشتن ساق است يا به سبب مانع بودن از رسيدن سر انگشتان پا به زمين و يا به جهت ورود نصّ خاص در مورد ؟ بنابر احتمال نخست ، معيار عدم جواز ، پوشيده بودن پشت پا بدون داشتن ساق است . بنابر اين ، پوشيدن هر كفشى كه اين ويژگى را داشته باشد جايز نيست . برخى اين احتمال را برگزيده و عنوان مسئله را « چيزى كه پشت پا را مىپوشاند و ساق ندارد » قرار داده و حكم به عدم جواز يا كراهت پوشيدن آن در نماز كردهاند . 5
بنابر احتمال دوم نيز خصوصيتى براى شمشك نيست و پوشيدن هر كفشى كه مانع رسيدن سر انگشتان پا به زمين شود جايز نخواهد بود . 6
بنابر احتمال سوم بايد به مورد نصّ ( شمشك ) بسنده شود و از آن تعدّى نشود .