شماتت
شماتت خشنودى از اتفاق ناخوشايند رخ داده براى ديگرى .
از آن به مناسبت در باب شهادات سخن گفتهاند .
حكم تكليفى : اظهار شادمانى از بلايى كه براى برادر دينى ( مؤمن ) رخ داده حرام است . 1 در حديثى از امام صادق عليه السّلام آمده است : « كسى كه برادر دينى خود را بر گرفتارى اىكه برايش پيش آمده شماتت كند ، از دنيا نمىرود ، مگرآنكه بدانگرفتارى مبتلا شود » . و در حديثى ديگر از رسول خدا صلّى اللَّه عليه وآله آمده است : « نسبت به برادر دينى خود اظهار شماتت مكن كه ( اگر چنين كنى ) خداوند او را مورد لطف و مرحمت خود قرار داده و تو را مبتلا مىگرداند » . 2
شماتت كردن مسلمان موجب تعزير ( - - - ) تعزير ) است . 3
1 . جواهر الكلام 41 / 58 * 2 . وسائل الشيعة 3 / 266 * 3 . كتاب السرائر 3 / 530 .
شمارش
شمارش عمل شمردن .
عنوان ياد شده در بابهاى صلات ، حج و اطعمه و اشربه به كار رفته است .
شمردن عدد ركعتهاى نماز با انگشتان دست ، سنگ ريزه و مانند آن ، بويژه براى كسى كه زياد سهو مىكند ، جايز است . 1 به تصريح برخى ، شمارش به نحو ياد شده حتى بر كسى كه مىداند نمازى را كه شروع كرده ، در آن سهو مىكند ، واجب نيست . 2
اعتماد كردن به ديگرى در شمارش عدد طواف جايز است . 3 برخى ، در فردى كه به شمارش او اعتماد مىشود بلوغ و عقل را شرط دانستهاند . 4 در اينكه عدالت نيز در او شرط است يا نه ، محل بحث است . برخى ، شرط بودن آن را بعيد ندانستهاند . 5 در مقابل ، برخى ديگر آن را شرط ندانستهاند . 6
شمردن نان مكروه است . 7
1 . تذكرة الفقهاء 3 / 292 ؛ الروضة البهية 1 / 652 ؛ العروة الوثقى 3 / 31 * 2 . جواهر الكلام 12 / 421 * 3 . الحدائق الناضرة 16 / 249 - 250 ؛ كلمة التقوى 3 / 366 * 4 . مسالك الأفهام 2 / 354 * 5 . مدارك الأحكام 8 / 195 * 6 . مسالك الأفهام 2 / 354 ؛ جواهر الكلام 19 / 403 - 404 * 7 . مستند الشيعة 15 / 265 ؛ جواهر الكلام 36 / 477 .