شك در رافع
شك در رافع شك در حدوث رافع نسبت به شىء قابل استمرار .
شك در رافع در برابر شك در مقتضى ( - - - ) شك در مقتضى ) عبارت است از شك در بقاى چيزى به سبب شك در پيدايش شيئى كه مانع استمرار آن است ، مانند شك در وضو به جهت شك در خروج باد معده . از عنوان ياد شده در اصول فقه ، بحث استصحاب سخن گفتهاند .
شك در رافع دو گونه است ؛ زيرا شك يا در عروض رافع است ، مانند شك در بقاى طهارت به سبب شك در خروج باد معده و يا در رافع بودن آنچه عارض شده ، مانند شك در بقاى طهارت به سبب خروج رطوبت مردد ميان مَذى ( - - - ) مذى ) و منى كه در صورت منى بودن قطعا طهارت رفع شده است ، اما در صورت مذى بودن ، طهارت قطعاً باقى است ؛ زيرا مذى رافع آن نيست .
برخى در حجيت استصحاب ميان شك در حدوث رافع و رافع بودن آنچه عارض شده ، تفصيل داده ، استصحاب را در قسم دوم حجت و معتبر ندانستهاند . در مقابل ، برخى ميان آن دو در حجيّت و معتبر بودن استصحاب تفاوتى قائل نشدهاند 1 ( - - - ) استصحاب ) .
1 . فرائدالأصول 3 / 47 - 48 ؛ أصول الفقه 2 / 270 - 271 .
شك در سهو
- - - ) سهو
شك در مقتضى
شك در مقتضى شك در بقاى چيزى به جهت شك در قابليت آن براى استمرار .
شك در مقتضى در برابر شك در رافع ( - - - ) شك در رافع ) عبارت است از شك در بقاى يك چيز بر اثر ترديد در قابليت ذاتى آن براى بقا و استمرار ، مانند شك در بقاى روز يا شب به سبب شك در قابليت آن براى استمرار . از عنوان ياد شده در اصول فقه ، بحث استصحاب سخن گفتهاند .
برخى در حجيت استصحاب ميان شك در مقتضى و شك در رافع تفصيل داده و در صورت نخست ، استصحاب را معتبر ندانستهاند 1 ( - - - ) استصحاب ) .
1 . فرائد الأصول 3 / 47 - 48 ؛ أصول الفقه 2 / 270 .