شكر
شكر مادهاى شيرين ، استخراج شده از برخى گياهان .
هرچند امروزه از چغندر قند نيز شكر مىگيرند ، ليكن در گذشته شكر از نيشكر - كه به عربى « قصب السُّكَّر » مىگفتند - گرفته مىشد . مراد از آن در روايات نيز همين نوع شكر است . اين مادّهء غذايى در گذشته به لحاظ مراتب تصفيهء آن داراى انواعى از سرخ و سفيد و سليمانى و طبرزد و غير آن بود . به گفتهء برخى ، شكر قبل از آنكه تصفيه شود ، شكر سرخ و چون دوباره پخته و تصفيه گردد و در ظرفى ريخته شود كه دُرد آن جدا گردد ، شكر سليمانى و اگر سه بار پخته و صاف و دُرد آن جدا شود ، قند مكرر ناميده مىشود كه اكثر ، نوع سفت قند مكرر را شكر طبرزد نامند . برخى گفتهاند : در پخت سوم ، اگر به مقدار يك دهم شير تازه بيفزايند و بجوشانند تا سفت شود ، آن را طبرزد گويند . 1 بعضى ، شكر طبرزد را به شكر سفيد تعريف كردهاند . 2 از عنوان ياد شده در بابهاى صلات ، صوم ، حج و اطعمه و اشربه سخن گفتهاند .
بنابر آنچه در روايات آمده ، خوردن شكر ، بويژه قبل از خوابيدن مستحب است ؛ چنان كه در برخى روايات ، خوردن شكر همراه با آب خنك براى مداواى تب سفارش شده است . همچنين در روايات ، از شكر به عنوان غذايى سودمند ياد شده و نوع طبرزد آن دواى بلغم و نوع سليمانىاش دواى بيمارى و با معرفى شده است . 3
افطار كردن روزه با شكر مستحب است . 4 همچنين مستحب است كسى كه براى نماز عيد فطر مىرود ، اولين غذايى كه مىخورد خرما ، مويز و يا شكر باشد . 5
بر مسافر مستحب است هنگام سفر جز سفر زيارتى امام حسين عليه السّلام - نيكوترين و بهترين توشه را بردار كه شكر از آن جمله است . 6
( - - - ) شيرينى )
1 . تحفهء حكيم مؤمن / 149 - 150 * 2 . مجمع البحرين ، واژهء « طبر » ؛ مستدرك سفينة البحار 5 / 83 * 3 . الكافى ( كلينى ) 6 / 333 ؛ وسائل الشيعة 25 / 104 - 106 * 4 . وسائل الشيعة 10 / 156 ؛ تكميل مشارق الشموس / 444 * 5 . الحدائق الناضرة 10 / 273 - 274 ؛ ذكرى الشيعة 4 / 176 * 6 . وسائل الشيعة 11 / 423 .