اسباب شركت : شركت به اسباب زير تحقق مىيابد .
1 . ارث : بدين گونه كه دو نفر يا بيشتر ، مال يا منفعت و يا حقى همچون حق خيار را از كسى به ارث ببرند ( - - - ) ارث ) .
2 . عقد : مراد از عقد ، غير عقد شركت است ، مانند اينكه دو نفر با هم خانهاى را بخرند يا آن را اجاره كنند يا بر حقى همچون حق تحجير مصالحه نمايند .
3 . امتزاج : مراد ، آميختگى دو مال با هم است ؛ به گونهاى كه قابل تشخيص و تفكيك نباشد .
4 . حيازت و احيا : حيازت ؛ يعنى اينكه دو يا چند نفر باهم به چيزى دست يابند ، مثلا براى گرفتن ماهى از دريا تورى به آب اندازند و احيا ؛ يعنى اينكه آنان با هم زمين مواتى را آباد يا چاهى را حفر كنند . 9
تقسيمات شركت : شركت به لحاظهاى مختلف داراى تقسيمات زير است .
1 . شركت قهرى واختيارى : مورد شركت قهرى جايى است كه سبب شركت اختيارى نباشد ، مانند ارث ، يا آميخته شدن دو مال بدون اختيار شركا . شركت اختيارى در جايى است كه شركت اختيارى باشد ، مانند حيازت و عقد .
2 . شركت واقعى و ظاهرى : برخى اين تقسيم را براى شركت ذكر كرده و گفتهاند : شركت واقعى ، شركتى است كه توأم با اختيار و قصد شركت باشد و شركت ظاهرى ، شركتى است كه آميختگى دو مال در آن به صورت قهرى و يا اختيارى ، ليكن بدون قصد شركت تحقق يافته باشد . بر شركت ظاهرى به حكم شارع آثار شركت واقعى و احكام آن مترتب مىگردد ، هرچند در واقع شركتى تحقق نيافته است . البته برخى فقها شركت ظاهرى را نپذيرفته و شركت در موارد قهرى يا اختيارى بدون قصد شركت را شركت واقعى دانستهاند . 10 تقسيم شركت به ظاهرى و واقعى در كلام برخى آمده است و بيشتر فقها متعرض آن نشدهاند . 11
احكام شركت : با تحقق شركت به يكى از اسباب ياد شده ، هيچ يك از شركا نمىتواند بدون اجازهء بقيه در مال مشترك تصرف كند . با اجازهء يكى از دو شريك به ديگرى ، وى حق تصرف پيدا مىكند ؛
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 665
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٦٥