عبارت است از قوّت قلب در مصاف با دشمن و تحمل دشواريهاى آن 1 كه از آن به دليرى و دلاورى نيز تعبير مىشود . عالمان علم اخلاق ، شجاعت را به استقامت و اعتدال قوهء غضبيه تعريف كرده و استقامت و اعتدال آن را به اين دانستهاند كه با سهولت تحت فرمان عقل درآيد و از انحراف به دو سوى افراط ؛ يعنى تهور و بى باكى و تفريط ، يعنى ترس ، مصون باشد . 2 از اين عنوان در باب صلات و جهاد سخن گفتهاند .
امام صادق عليه السّلام - بر اساس روايتى كه از آن حضرت نقل شده - شجاعت را از مكارم اخلاقىاى دانسته كه خداوند پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله را بدان اختصاص داده است ؛ از اين رو ، تحصيل فضيلت شجاعت مستحب است . 3 در حديثى ديگر از آن حضرت آمده است : « هركس از ( نعمت ) مكارم اخلاقى از جمله شجاعت برخوردار باشد ، لازم است خدا را بر آن ستايش كند و در صورت عدم بر خوردارى از آن ، با تضرّع به پيشگاه الهى آن را از خدا بخواهد » . 4
از صفات و ويژگيهاى امام عليه السّلام اين است كه بايد شجاع ترين مردم بوده و هيچ ترس و وحشتى در او نباشد . 5
سزاوار است زمامدار مسلمانان هنگام جنگ با دشمنان ، جهت دفع آنان ، به هر ناحيه و جبهه گروهى را اعزام كند و فرماندهء خردمند و شجاعى را بر ايشان بگمارد . 6
به تصريح برخى ، استفاده از آلات لهو و نيز موسيقى و مانند آن كه موجب ايجاد شجاعت و تقويت روحيهء مجاهدان شود ، در صورت توقف نظم سپاه و شكست دشمن بر آن ، جايز است . 7
سزاوار است امام جمعه شجاع باشد و در راه خدا از سرزنش ملامتگران نهراسد . 8
1 . رسائل الشريف المرتضى 2 / 274 * 2 . مفاتيح الشرائع 2 / 16 * 3 و 4 . وسائل الشيعة 15 / 198 * 5 . الكافى فى الفقه / 90 * 6 . كتاب السرائر 2 / 6 * 7 . كشف الغطاء 4 / 380 * 8 . تحريرالوسيلة 1 / 236 .
شجره نامه
شجره نامه نمودار بيانگر ارتباط اعضاى يك خانواده با يكديگر و با پيشينيانشان .
عنوان ياد شده به مناسبت در باب خمس به كار رفته است .