و همين مسئله مفهوم سياست را در رديف مفاهيم پيچيده و دشوار قرار داده است . علت پيچيدگى و دشوارى آن ، يكى فزونى مباحث و موضوعات گوناگونى است كه با سياست پيوند خورده است ، و ديگرى شمول و فراگيرى سياست نسبت به همهء افراد و گروههاى جامعهء بشرى است . بديهى است موضوع مطالعه و پژوهش هر اندازه گسترده و اجزاء و آحاد گوناگون آن ، پراكنده و ناهمگون باشد ، ارائهء تعريف جامع و فراگير نسبت به همهء مصاديق آن ، دشوارتر خواهد بود . 2
تعريف سياست به ادارهء كشور 3 يا امور مرتبط با ادارهء كشور و ارتباط آن با خارج ، 4 هرچند تعريفى به نسبت جامع ، يا جامعترين تعريفها است ، ليكن حدود اين تعريف روشن نيست و هر صاحب نظرى از نگاه خود مىتواند بر گسترهء آن بيفزايد يا آن را محدود كند . 5
در كتب و ابواب فقه بابى مستقل به سياست اختصاص نيافته است ؛ ليكن برخى فقها كتابى مستقل در موضوع سياست يا برخى شئون مربوط به آن نگاشتهاند ، مانند « تنبيه الامّة و تنزيه الملّة » نوشته ميرزاى نائينى ( م . 1355 ه . ق ) ، « قاطعة اللجاج » نگاشتهء محقق كركى ( م 940 ه . ق ) ، « ولايت فقيه » اثر امام خمينى ( م 1409 ه . ق ) ، « الفقه ، السياسة » نگاشتهء سيد محمد شيرازى ( م 1422 ه . ق ) و « دراسات فى ولاية الفقيه » نوشتهء حسينعلى منتظرى ( م 1431 ه . ق ) .
البته گرچه در كتب فقهى بابى مستقل تحت عنوان سياست نيامده است ، ليكن ابواب قابل توجهى از فقه ، از جهات گوناگون مرتبط با سياست است ، مانند بابهاى قضاء ، اقرار ، شهادات ، صلح ، حدود و تعزيرات ، قصاص ، ديات ، جهاد ، امر به معروف و نهى از منكر ، سبق و رمايه ، خمس و زكات .
ضرورت حكومت : انديشمندان هر امت و ملتى بر اين باورند كه قوام نظام هستى و بقا و استمرار زندگى بشر در گرو حكومت است ؛ چه حكومت حق و چه باطل ؛ 6 چنان كه امير مؤمنان ، على عليه السّلام مىفرمايد : « مردم نيازمند اميرند ؛ چه نيك و چه بد » . 7
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 568
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٦٨