موجب تباهى اعمال نيك انسان مىگردد ؛ آن گونه كه سركه عسل را تباه مىسازد . در روايتى ديگر از آن حضرت به جاى « عمل » ، « ايمان » آمده است . همچنين از آن گرامى نقل شده است : آن كه بد خلق و تندخو است ( در حقيقت ) خودش را آزار داده است . 1 از آن به مناسبت در بابهاى صلات ، جهاد و نكاح سخن گفتهاند .
اجتناب از تندخويى نسبت به ديگران واجب است ؛ 2 چنان كه ازدواج با فرد تندخو و بد اخلاق 3 و نيز سپردن كودك براى شير خوردن به دايهء بد اخلاق كراهت دارد . 4
مستحب است براى رفع تند خويى عارض بر انسان و نيز چارپاى چموش ، در گوش آنها اذان بگويند . 5
1 . وسائل الشيعة 16 / 27 - 28 * 2 . مهذب الأحكام 15 / 284 * 3 . الحدائق الناضرة 24 / 110 ؛ العروة الوثقى 5 / 487 * 4 . توضيح المسائل مراجع 2 / 511 م 2488 * 5 . جواهر الكلام 9 / 148 - 149 .
سوء ظنّ
سوء ظنّ بدگمان شدن .
از آن به مناسبت در باب جهاد و شهادات سخن گفتهاند .
در روايات از سوء ظن به خداى متعال ، نكوهش و به حسن ظن به او امر شده است ؛ از اين رو ، برخى قائل به حرمت سوء ظن به خداوند متعال شدهاند . 1 در حديثى از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله آمده است : « خداوند مؤمن را پس از توبه و استغفار ، كيفر نمىكند مگر به بدگمانى او نسبت به خدا » 2 . در حديثى ديگر از امام صادق عليه السّلام آمده است : « خداوند متعال نزد گمان بندهاش به او است ؛ اگر خير باشد ، خير و اگر شر باشد شر خواهد بود » 3 ( با داشتن حسن ظن ، خداوند با او به نيكى و با داشتن سوء ظن ، خداوند با او همان گونه كه گمان دارد ، رفتار مىكند ) .
بد گمان بودن به مؤمن حرام و در قرآن كريم به اجتناب از آن امر شده است . 4 مراد از بد گمانى حرام ، اعتقاد به آن و حكم به بد بودن مؤمن بدون يقين به آن است نه صرف خطور آن در ذهن . 5
( - - - ) حسن ظن )