از عنوان ياد شده در باب تجارت و به مناسبت در بابهاى حدود ، قصاص و ديات سخن گفتهاند .
واقعى يا تخيّلى بودن سحر : آيا سحر حقيقت دارد و آنچه بر اثر سحر پديد مىآيد واقعى است يا صرفاً امرى تخيلى و وهمى است و يا بخشى از آن ، واقعى و بخشى ديگر تخيّلى است ؟ مسئله ميان فقها محل بحث و اشكال است . 13 البته طرح اين بحث بنابر تعريف هفتم موضوعيت ندارد ؛ زيرا خدعه و نيرنگ واقعيت ندارد ؛ هرچند گاه امرى واقعى بر آن مترتب مىگردد ، مانند اينكه ساحر چيزى ترسناك را در خيال مسحور آشكار سازد كه منجر به ترسيدن و در نهايت ديوانگى او شود . 14
حكم : سحر از گناهان كبيره ( - - - ) گناه كبيره ) به شمار مىرود و آموزش دادن و آموختن آن به منظور به كار بستن و نيز دريافت اجرت در ازاى ياد دادن آن حرام و باطل است ؛ 15 ليكن به تصريح برخى ، آموختن سحر به انگيزهء دانستن و نه عمل كردن و يا به كار بستن آن هنگام ضرورت ، جايز است . 16 برخى گفتهاند : ياد گرفتن سحر به انگيزهء حفظ خود از سحر شدن توسط ديگرى و دفع زيان آن از خود و مسلمانان و نيز دفع شر كسى كه بدان وسيله ادعاى پيامبرى مىكند ، جايز ، بلكه در مورد آخر ، واجب كفايى ( - - - ) وجوب كفايى ) است ؛ 17 ليكن برخى ، به كار گرفتن سحر را جهت حفظ خود يا دفع كسى كه بدان سبب ادعاى پيامبرى مىكند ، جايز ندانستهاند . 18
گشودن سحر به وسيلهء ذكر ، دعا و آيات قرآن كريم جايز است ؛ ليكن در اينكه گشودن آن به وسيلهء سحر جايز است يا حرام ، اختلاف مىباشد . 19 البته اگر حفظ واجبى اهم ، متوقف بر عمل سحر باشد ، سحر جايز ، بلكه واجب خواهد بود . 20
عملى كه مصداق سحر بودن آن مشكوك است ، به تصريح برخى ، محكوم به حكم سحر نيست و اگر از جهتى ديگر ، همچون زيان داشتن براى كسى ، حرام نباشد ، اشكالى ندارد . 21
كفر ساحر : ساحر مسلمانى كه سحر را
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 415
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤١٥