و گاه با ذكر نامهايى كه معانى آنها معلوم نيست و نوشتن آن نامها به ترتيبى خاص . اين قسم به اعراب و نبطيان منسوب است ، و گاه با ذكر الفاظ داراى معانى معلوم غير از دعاها و گاه با تصرف در بعضى آيات يا دعاها و يا نامها . گاهى نيز با قرار دادن اعداد به ترتيبى خاص در لوحهايى .
گويندهء اين قول پس از بيان اسباب نه گانهء اشاره رفته ، مىگويد : قدر متيقن از سحر نوع پنجم است . نوع اول و دوم به طور يقين از مصاديق سحر نيست . باقى موارد مشتبه و مشكوك است . 6
بنابر تعريف چهارم ، عمل خارق العادهء پديد آمده در پرتو تقويت نفس مصداق سحر نيست ؛ چنان كه آنچه به سبب نوع دوم ايجاد مىشود نيز مصداق سحر نخواهد بود . مصداق سحر بودن كارهايى كه با تسخير ارواح افلاك ( فرشتگان ) يا جنيان و شياطين و ساير اسباب نه گانه - جز نوع پنجم - صورت مىگيرد ، مورد شك و شبهه است . بنابر اين ، تعريف چهارم اخص از تعريف سوم است ؛ ليكن از حيث قيد نشدن اضرار به ديگرى در اين تعريف ، از تعريف اول و دوم اعم مىباشد .
5 . مطلق ايجاد چيزى كه داراى آثار شگفت ، شبيه كرامات باشد ؛ بدون استناد به امور حسى يا شرعى ، از قبيل آيات و دعاهاى وارد شده ؛ خواه در مسحور اثر بگذارد يا نه و خواه سحر شده انسان باشد يا حيوان و يا جماد . استخدام فرشتگان ، احضار و تسخير جنيّان و احضار و تسخير ارواح و امثال آن ، ملحق به سحر است . 7 اين تعريف اعم از تعريفهاى قبلى است .
6 . انجام دادن عملى خارق العاده از راههاى باطل و غير مشروع به منظور زيان رساندن به كسى . اين تعريف ، از جهتى همچون تعريف پيشين عموميت دارد ؛ زيرا هر نوع كار خارق العادهء پديد آمده از راه غير مشروع را شامل مىشود و از جهتى اخص است ؛ زيرا مقيد به اضرار است . بنابر اين ، عمل خارق العادهء غير زيان آور براى كسى در صورت عدم حرمت از جهتى ديگر ، موضوعاً يا حكماً مصداق سحر نخواهد بود . 8
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 413
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤١٣