از راه دور و نيز زيارت امام زمان عجل اللَّه تعالى فرجه با توجه كردن و سلام دادن به ايشان زيارت اطلاق شده است . به زيارت كننده « زائر » ، به زيارت شونده « مَزور » و به زيارت و نيز مكان و محل دفن مزور « مزار » گويند ؛ چنان كه به كلماتى كه معصومان عليهم السّلام بدانها زيارت مىشوند ، همچون زيارت جامعهء كبيره و عاشورا ، « زيارت » اطلاق مىشود .
از احكام و آداب زيارت در بابهاى طهارت و حج و به مناسبت در باب نذر سخن گفتهاند . برخى نيز براى آن با عنوان مزار پس از حج و عمره بابى مستقل منعقد كرده و از احكام و آداب آن به تفصيل در اين باب سخن گفتهاند ؛ 3 چنان كه برخى با عنوان ياد شده كتابى مستقل نوشتهاند ، مانند مزار ابن قولويه ، معروف به كامل الزيارات ؛ مزار مفيد ؛ مزار ابن مشهدى و مزار شهيد .
زيارت معصومان عليهم السّلام : زيارت رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله ، بويژه براى حج گزار مستحب مؤكد است و چنانچه زيارت آن حضرت از سوى همگان ترك شود ، بر حاكم اسلامى واجب است مردم را به زيارت وادارد ؛ 4 از اين رو ، برخى ، زيارت آن حضرت را در هر سال واجب كفايى دانستهاند . 5
زيارت ديگر انبياى الهى ، همچون حضرت هود و صالح و نيز آدم و نوح ، دفن شده در جوار مرقد امير مؤمنان على عليه السّلام ، 6 همچنين زيارت ائمّه عليهم السّلام بويژه پس از گزاردن حج 7 و نيز حضرت زهرا سلام اللَّه عليها در روضه 8 ( محدودهء بين قبر شريف رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و منبر آن حضرت ) مستحب مؤكد و در روايات بر آن تأكيد شده است . در اين ميان زيارت سالار شهيدان ، حضرت ابا عبداللَّه ، حسين بن على عليه السّلام از جايگاه و اهميّت ويژهاى برخوردار و بر آن تأكيد مضاعف شده است ؛ به گونهاى كه زيارت آن حضرت در بسيارى از اوقات ، اعم از شب و روز ، همچون شب و روز عرفه ، شبهاى قدر ، شب عيد فطر و قربان ، روز اول و نيمهء رجب ، نيمهء شعبان و شب و
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 327
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٢٧