شركت ، مزارعه ، اجاره ، احياء موات و ارث سخن گفتهاند .
احكام زمين به لحاظ اطلاق نخست :
الف . پاك كنندگى نجاست : زمين از مطهّرات ( - - - ) مطهّرات ) است ؛ بدون تفاوت ميان اجزاى مختلف آن از قبيل خاك ، ريگ ، سنگ ، بلكه آجر و گچ در اين حكم ؛ زيرا همهء آنها مصداق زمين به شمار مىروند . 1 هرچند در ثبوت حكم ياد شده نسبت به برخى مصاديق ، همچون گچ پخته و آسفالت به جهت شك در صدق عنوان زمين بر آنها اشكال شده است . 2
بدون شك ، كف پا و ته كفش با راه رفتن روى زمين يا كشيدن آن بر زمين پاك مىشود . پاك نشدن ته كفش با مسح ( كشيدن ) به ظاهر كلام برخى قدما نسبت داده شده است . 3
آيا روى پا يا كفش كسى كه به جهت انحراف در پايش بر آن راه مىرود و نيز زانو و دست كسى كه در راه رفتن از آن دو استفاده مىكند ، همچنين نعل چارپا و ته عصا و پاى مصنوعى و چرخ وسيلهء نقليه و مانند آن نيز با حركت و راه رفتن روى زمين پاك مىشوند ؟ مسئله اختلافى است . 4 به قول برخى ، كنارهء پا يا كفش كه به طور متعارف ، هنگام گام نهادن بر روى نجاست ، نجس مىشود نيز با راه رفتن پاك مىگردد . 5
شرايط : زمين با وجود شرايط زير پاك كننده است .
1 . زايل شدن عين نجاست . در شرط بودن زوال اثر نجاست ؛ يعنى اجزاى ريز غير محسوس آن اختلاف است . 6 گروهى گفتهاند : زوال اجزاى ريزى كه غالباً با راه رفتن يا به زمين كشيدن زايل نمىشوند ، شرط نيست . 7
2 . پاك بودن زمين بنابر قول برخى . 8 برخى ديگر آن را شرط ندانستهاند . 9
3 . خشك بودن زمين به قول بعضى . 10 بعضى ديگر آن را شرط ندانستهاند . 11
4 . سرايت نجاست از زمين به كف پا يا ته كفش به قول برخى . بنابر اين ، چنانچه نجاست از غير زمين به كف پا يا كفش برسد ، با راه رفتن روى زمين پاك نمىشود . 12 برخى ، اين شرط را نپذيرفته و قائل به تعميم حكم شدهاند . 13
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 269
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٦٩