احكام : در پاك شدن نجاست به وسيلهء زمين ، تفاوتى ميان راه رفتن روى آن و مسح بر آن نيست ؛ ليكن در اينكه مسح تنها با كشيدن پا يا كفش بر روى زمين موجب طهارت است يا برداشتن سنگى از زمين و كشيدن به محل نجاست و بر طرف كردن آن در حصول طهارت ، كفايت مىكند ، اختلاف است . 14
پاك شدن ، بازوال نجاست بر اثر راه رفتن بر روى زمين حاصل مىشود ، بدون نياز به پيمودن مسافتى معيّن از آن ؛ ليكن از برخى قدما نقل شده كه راه رفتن به مقدار پانزده گام را شرط حصول طهارت دانستهاند . 15
در حصول طهارت به صرف تماس با زمين بدون راه رفتن يا مسح كردن ، در صورت زوال عين نجاست با تماس ، يا در فرض نداشتن عين ، اختلاف است . 16
ب . پاك كنندگى از حدث : زمين در كنار آب يكى از دو بر طرف كنندهء حدث ( - - - ) حدث ) به شمار مىرود ( - - - ) تيمّم ) .
ج . چگونگى پاك شدن زمين نجس : زمين نجس با جريان آب جارى ( - - - ) آب جارى ) يا باران ( - - - ) آب باران ) يا كثير ( - - - ) آب كثير ) بر آن و زوال نجاست و نيز با تابيدن خورشيد ( - - - ) خورشيد ) برآن و خشك شدن ، پاك مىشود . ليكن با آب قليل ( - - - ) آب قليل ) در صورتى كه زمين سست باشد و آب در آن فرورود ، بنابر قول به نجاست غساله ( - - - ) غساله ) پاك نمىشود . 17
د . سجده بر زمين : در نماز ، بايد بر زمين يا چيزى كه از زمين مىرويد و خوردنى و پوشيدنى نيست ، سجده شود و سجده بر غير آن دو ، جز در حال ضرورت صحيح نيست . 18
احكام زمين به لحاظ اطلاق دوم :
الف . ملكيت زمين : زمين با رويكرد اسلامى ؛ يعنى زمينهايى كه تحت سيطرهء اسلام و حكومت اسلامى قرار گرفته و مسلمانان بر آن دست يافتهاند ، چهار قسم است :
1 . زمينى كه صاحبان آن با ميل و رغبت و بدون جنگ اسلام آوردهاند ( - - - ) زمين طوع ) .
2 . زمينى كه مسلمانان با جنگيدن با كفار و پيروزى بر آنان به غنيمت گرفتهاند ( - - - ) زمين مفتوح عنوه ) .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 270
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٧٠