زكات از كسى كه فطرهء او بر عهدهء ديگرى مىباشد ، ساقط است ؛ 19 هرچند وى زكات را نپردازد . البته در فرضى كه معيل ، فقير و عيال ، غنى باشد آيا بر عيال ، پرداخت زكات از طرف خود واجب است يا نه ؟ اختلاف است . 20
جنس و مقدار زكات فطره : كلمات فقها در بيان جنس زكات فطره مختلف است . برخى ، تنها گندم ، جو ، خرما و كشمش را ذكر كردهاند . برخى ديگر ، ذرت يا كشك را نيز به آنها افزودهاند . گروه سوم ، آن پنج چيز را به اضافهء شير ذكر كرده و گروه چهارم ، برنج را نيز بر شش چيز ياد شده افزودهاند .
مشهور متأخران ، جنس زكات فطره را قوت غالب بيشتر مردم دانستهاند . 21
در زكات فطره ، پرداخت قيمت اجناس ياد شده نيز كفايت مىكند . 22
مقدار زكات فطره براى هر نفر در غير شير يك صاع ( چهار مُد ، برابر شش رطل مدنى و نه رطل عراقى ، حدود سه كيلو گرم ) است . در شير ، گروهى مقدار آن را چهار رطل ذكر كردهاند ؛ هرچند مشهور مقدار آن را نيز يك صاع دانستهاند . بنابر قول نخست ، در اينكه مراد از رطل ، رطل عراقى است يا مدنى اختلاف است 23 ( - - - ) رطل ) .
زمان وجوب زكات فطره : زمان وجوب زكات فطره بنابر قول مشهور ميان متأخران ، غروب روز آخر ماه رمضان است . برخى ، زمان وجوب را طلوع فجر روز عيد دانستهاند . 24 پايان وقت وجوب پرداخت آن نيز اختلافى است . برخى آن را هنگام گزاردن نماز عيد ، برخى ديگر زوال روز عيد و گروه سوم ، غروب آن روز دانستهاند . 25
در اينكه پرداخت زكات فطره در ماه رمضان ، پيش از فرارسيدن زمان وجوب آن ، جايز است يا نه ، اختلافى است . بنابر قول به جواز ، پرداخت زكات فطره از اول ماه رمضان جايز مىباشد . 26
هرگاه فرد در طول وقت وجوب ، فطره را پرداخت نكند ، در صورتى كه آن را به قصد قربت از مال خود جدا كرده و كنار گذاشته باشد ، همان را به عنوان زكات فطره خارج مىسازد ، اما اگر جدا نكرده باشد
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 260
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٦٠