در آتش مىافكند » و نيز در حديثى از امام صادق عليه السّلام آمده است : « زبانت را حفظ كن تا سالم بمانى » . 4
سبق لسان : مراد از آن تلفظ به كلامى بدون قصد آن است . آثار مترتب بر اعمال عمدى يا سهوى بر سبق لسان مترتب نمىشود . بنابر بر اين ، اگر كسى بدون قصد قسم خوردن ، به اشتباه ، قسم از زبانش جارى شود ، يا مردى بدون قصد طلاق ، از روى اشتباه طلاق به زبانش جريان يابد ، اثرى بر قسم 5 و طلاق 6 مترتب نمىشود . همچنين مردى كه دو همسر دارد ، چنانچه هنگام طلاق ، به اشتباه نام يكى را ببرد ( در حالى كه مقصود وى ديگرى بوده است ) طلاق واقع نمىشود . 7 همهء عقود و ايقاعاتى كه تحقق آنها منوط به قصد مىباشد همين حكم را دارند ؛ چنان كه ثبوت حدود مرتبط با زبان ، مانند قذف ( - - - ) قذف ) منوط به قصد است ؛ از اين رو ، اگر كسى بدون قصد ديگرى را قذف كند ، مانند غافل ، حدّ قذف بر او جارى نمىگردد . 8
جنايت بر زبان : قصاص در زبان جارى است . بنابر اين ، اگر كسى به عمد ، تمام يا بعض زبان ديگرى را قطع كند ، با مطالبهء آسيب ديده ، همان مقدار از زبان او قطع مىشود . البته به شرط برابرى هر دو زبان در سلامت . بنابر اين ، زبان سالم در برابر زبان لال قصاص نمىشود ؛ هرچند در اين صورت ديه ثابت است ؛ ليكن زبانِ لال در برابر زبان سالم قصاص مىگردد . 9
ديهء قطع زبان سالم از بيخ ، ديهء كامل و در زبان لال ، يك سوم آن مىباشد . اگر بعض زبان قطع شود ، در لال ، ديه بر حسب مقدار مساحت قطع شده نسبت به تمامى زبان ، محاسبه مىشود . به عنوان مثال ، اگر يك چهارم از مساحت تمامى زبان قطع شده باشد ، ديهء آن يك چهارم از يك سوم ديهء كامل است ؛ ليكن در زبان سالم ، بنابر قول مشهور ، ديه بر 28 حرف زبان عرب توزيع مىشود . بنابر اين ، اگر فرد آسيب ديده ، توان نطق يك سوم از حروف را از دست داده باشد ، يك سوم ديه و اگر توان تكلم تمامى حروف را از دست داده باشد ، ديهء كامل ثابت مىگردد . 10
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 229
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٢٩