در صورتى كه با قطع بعض زبان ، خللى در نطق آسيب ديده پديد نيايد ، آيا ارش ( - - - ) ارش ) ثابت مىگردد يا ديه به نسبت مساحت قطع شده از تمام زبان ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول دوم ، در قطع نصف زبان با عدم پيدايى خلل در نطق ، نصف ديهء كامل ثابت است . 11
در صورت تفاوت مقدار قطع شده از زبان با مقدار حروف از بين رفته - مانند اينكه نصف زبان قطع شود ، ليكن يك چهارم حروف از بين برود - بنابر قول مشهور ، ملاك ، مقدار حروف از بين رفته است . بنابر اين ، در مثال ياد شده ، يك چهارم ديه ثابت مىشود نه نصف . قول مقابل مشهور ، ثبوت بيشترين از آن دو است . بنابر اين ، در مثال ذكر شده نصف ديه ثابت است نه يك چهارم . 12
اگر صاحب زبان سالم ادعا كند به سبب آسيب ديدگى ، توانايى نطق همه يا بعض حروف را از دست داده است ، با قسامه ( - - - ) قسامه ) تصديق مىشود . بنابر اين ، اگر مدعى از بين رفتن قدرت نطق همهء حروف باشد ، پنجاه نفر سوگند ياد مىكنند و اگر مدّعى از بين رفتن نصف حروف باشد 25 نفر سوگند مىخورند و همين طور اگر مدعى كمتر باشد ، تعداد سوگند خورنده كمتر مىشود . در روايتى از امير مؤمنان ، على عليه السّلام آمده است : « سوزنى به زبان مدّعى فرو مىكنند ؛ اگر خون سياه خارج شد ، تصديق مىشود و اگر خون سرخ بيرون آمد ، تكذيب مىشود » . گروهى از فقها به مفاد اين روايت عمل كردهاند . 13
( - - - ) تكلّم )
1 . وسائل الشيعة 12 / 189 * 2 . النخبة / 147 * 3 . مفاتيح الشرائع 2 / 14 * 4 . وسائل الشيعة 12 / 190 - 191 * 5 . التنقيح الرائع 3 / 502 * 6 . جواهر الكلام 32 / 18 * 7 . الأنواراللوامع 10 قسم 1 / 303 * 8 . الدر المنضود ( گلپايگانى ) 2 / 166 * 9 . تحرير الأحكام 5 / 523 ؛ مهذب الأحكام 29 / 27 - 28 * 10 . جواهر الكلام 43 / 209 - 210 * 11 . 213 - 214 * 12 . 217 - 219 * 13 . 223 - 224 .
زبان حال
زبان حال مقتضاى حال .
زبان حال عبارت است از وضعيت ظاهرى و رفتارى شخص كه بيانگر انديشه يا احساس او باشد . يا آنچه كه