عمد بودن قتل ، ديه بر عهدهء خود او ، و در قتل خطا بر عهدهء عاقلهء او است .
البته اگر عاقل در دفاع از خود در برابر تهاجم ديوانه چارهاى جز كشتن او نداشته باشد ، بنابر مشهور ، خون مهاجم هدر و ذمّهء مدافع برى از ديه است . « 28 » برخى گفتهاند : ديهء مقتول در اين فرض از بيت المال پرداخت مىشود . « 29 »
دَيوّث
- - ) دياثت
ديه
- - ) ديات
ديه مغلّظه
ديهء مُغَلَّظَه : ديهء قتل عمد يا شبه عمد .
عنوان ياد شده در باب ديات به كار رفته است .
ديهء قتل عمد در صورت تعيّن ديه ، نسبت به ديهء قتل شبه عمد و خطا در وصف ، تغليظ مىيابد . بنابر اين ، چنانچه ديهء پرداختى شتر باشد بايد صد شتر كه وارد سال ششم شده باشند پرداخت كند . « 1 »
برخى ، تغليظ در وصف را در ديهء قتل شبه عمد ، نسبت به قتل خطايى نيز ثابت دانستهاند ؛ بدين معنا كه در صورت پرداخت شتر بايد 33 نفر مادهء سه ساله ، 33 نفر مادهء چهار ساله و 34 نفر مادهء پنج ساله پرداخت كند . « 2 »
( - - ) تغليظ )
هامش
( 28 ) 184 - 186 .
( 29 ) مبانى تكملة المنهاج 2 / 79 - 80 .
1 الخلاف 5 / 219 .
2 مهذّب الاحكام 29 / 81 .