اين رو ، اگر والدين يا يكى از آن دو ، مسلمان باشند ، فرزند ديوانهء آنان نيز محكوم به اسلام است و اگر هر دو كافر باشند ، وى نيز بنابر مشهور محكوم به كفر است ، هرچند ديوانگىاش تا پس از بلوغ استمرار داشته باشد ؛ ليكن كسى كه پس از بلوغ مسلمان يا كافر شده و سپس ديوانه گشته است ، در صورت اوّل محكوم به اسلام و درصورت دوم محكوم به كفر است . « 7 »
ديگر احكام : جز احكام ياد شده احكام ديگرى بر ديوانگى مترتّب است ، از جمله :
عاقل بودن از شرايط مرجع تقليد است ؛ ليكن در اينكه عقل ، تنها در حال استنباط احكام شرط است يا در آن حال و در تمامى دوران عمل به فتواى وى ، اختلاف است . همچنين نسبت به مرجع تقليدى كه ديوانگىاش ادوارى است ، اختلاف است كه در زمان عاقل بودن وى تقليد از او جايز است يا نه . « 8 »
نگاه كردن به عورت ديوانه حرام و پوشاندن عورت از ديد وى در صورت مميّز بودن ( قوّهء تشخيص بين عورت و غير آن ) واجب است ( - - ) پوشش ) . « 9 » جلوگيرى از ورود ديوانه به مسجد مستحب است . « 10 » بنابر مشهور ، بيرون كردن زكات از مال ديوانه واجب نيست ؛ ليكن اگر ولىّ او با مال ديوانه تجارت كند ، اخراج زكات مال التجاره ( - - ) مال التجاره ) بر ولىّ مستحب است . آيا حكم ياد شده ( عدم وجوب زكات ) اختصاص به ديوانهء اطباقى دارد يا ديوانهء ادوارى را نيز دربر مىگيرد ؟ مسئله اختلافى است . « 11 »
در اينكه حج دادن ديوانه مشروع و مستحب است يا نه ، اختلاف است . بنابر قول دوم ، حج دادن وى به قصد رجاءِ مطلوبيت اشكال ندارد ؛ « 12 » امّا چنانچه وى مرتكب عملى گردد كه كفّاره دارد ولىّ بايد كفّاره را از مال خود بپردازد « 13 » ( - - ) احجاج ) .
بنابر قول به مشروع بودن حج ديوانه ، اگر وى قبل از وقوف به مشعر ( - - ) مشعر ) عاقل شود ، بنابر مشهور ، حجش صحيح است و از حَجّة الاسلام كفايت مىكند . « 14 »
كشتن ديوانگان در جنگ با كفّار جز در مواقع ضرور جايز نيست . « 15 » از ديوانهء اطباقى اهل كتاب ، جزيه ( - - ) جزيه ) دريافت نمىگردد . « 16 » در وجوب جزيه بر
هامش
( 7 ) الحدائق الناضرة 5 / 197 ؛ جواهر الكلام 6 / 44 ، 38 / 183 و 39 / 25 ؛ مستمسك العروة 4 / 69 .
( 8 ) مستمسك العروة 1 / 42 ؛ الإجتهاد و التقليد ( صدر ) / 105 .
( 9 ) جواهر الكلام 2 / 4 - 5 .
( 10 ) 14 / 111 .
( 11 ) 15 / 28 - 30 .
( 12 ) 17 / 229 ، 235 - 236 ؛ مصباح الهدى 11 / 252 ؛ مستمسك العروة 10 / 19 - 21 .
( 13 ) جواهر الكلام 17 / 235 و 20 / 440 .
( 14 ) 17 / 229 .
( 15 ) 21 / 73 .
( 16 ) 236 و 242 .