به او پرداخت مىگردد ، يا دست كامل در برابر ناقص قصاص نمىشود ، بلكه تنها ديه ثابت است ؟ مسئله اختلافى است « 31 » ( - - ) انگشت ) .
قصاص قطع دست از بازو ( - - ) بازو ) ، قطع آن از آرنج است و جانى نسبت به مقدار باقى مانده بايد ارش ( - - ) ارش ) بپردازد . « 32 » انسان دست بريدهاى كه از سوى ديگرى كشته شده ، در صورتى كه ديهء دست خود را گرفته باشد يا دستش در قصاص قطع شده باشد ، اولياى او پيش از قصاص قاتل بايد ديهء دست را به اولياى وى بدهند . « 33 » برخى ، پرداخت ديهء دست را به قاتل نپذيرفته و قائل به قصاص قاتل بدون پرداخت ديه شدهاند . « 34 »
جنايتكارى كه دستهاى چند نفر را به تعاقب ( پى در پى ) قطع كرده ، بنابر قول مشهور ، دو دست و دو پاى وى - به ترتيب براى قطع نخستين دست ، همان دست جانى و همين طور تا قطع پاى دوم در برابر چهارمين دست - قصاص مىشود و به افراد باقى مانده از مال جانى ديه پرداخت مىگردد . « 35 » مقابل قول مشهور ، ثبوت قصاص تنها در صورتى است كه جانى دست داشته باشد ؛ بنابر اين ، پا در مقابل دست قطع نمىشود بلكه در فرض بالا براى دست سوم و مازاد ديه گرفته مىشود . « 36 »
ديات : ديهء جنايت بر دو دست به بريدن آنها از مچ ، ديهء كامل و بر يك دست از مچ ، نصف آن است . ديهء قطع تمامى انگشتان دو دست نيز ديهء كامل است ؛ ليكن در صورت قطع دو دست از مچ ، براى انگشتان ديهء افزونى محاسبه نخواهد شد . « 37 »
در قطع كف دست ، در صورتى كه مادر زاد يا به سبب آفت يا آسيبى بدون انگشت باشد ، ارش ثابت است . « 38 »
بنابر مشهور ، ديهء قطع دست از آرنج يا شانه همان ديهء دست از مچ ( نصف ديهء كامل ) است ؛ هرچند برخى ، علاوه بر آن ، در مقدار افزون بر مچ ، قائل به ارش شدهاند . « 39 » در قطع بيش از مفصل مچ و مقدارى از ساعد و يا قسمتى از بازو ، بالاتر از آرنج ، بنابر مشهور علاوه بر ديه ، در مقدار اضافى ارش ثابت است . « 40 » ( - - ) ذراع )
هامش
( 31 ) 42 / 338 - 339 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 540 ؛ تكملة منهاج الصالحين / 92 - 93 .
( 32 ) جواهر الكلام 42 / 402 .
( 33 ) 337
( 34 ) تكملة منهاج الصالحين / 87 .
( 35 ) مجمع الفائدة 14 / 110 - 111 .
( 36 ) كتاب السرائر 3 / 396 - 397 ؛ مسالك الافهام 15 / 270 - 272 .
( 37 ) جواهر الكلام 43 / 245 .
( 38 ) مفتاح الكرامة ( ق ) 10 / 423 ؛ جواهر الكلام 43 / 246 .
( 39 ) جواهر الكلام 43 / 246 - 248 .
( 40 ) 246 - 249 ؛ مبانى تكملة المنهاج 2 / 300 - 301 .