عنوان به مناسبت در باب صلات به كار رفته است .
وقت نماز ظهر زوال خورشيد است كه با ميل پيدا كردن آن از دايرهء نصف النهار از فوق الارض ( بالاى افق ) به سمت غرب تحقق مىيابد ( - - ) زوال ) . چنان كه نيمهء شب زمانى خواهد بود كه خورشيد از تحت الارض ( پايين افق ) به دايرهء نصف النهار برسد . « 1 »
دايرهء هندى
دايرهء هندى : صفحهء شاخص جهت تعيين وقت و ساعت .
براى رسم دايرهء هندى در زمين مسطّح و صاف ، دايرهاى رسم مىگردد ، سپس شاخصى نوك تيز به مقدار تقريبى يك چهارم قطر دايره به صورت عمود در مركز دايره نصب مىشود . با طلوع آفتاب ، سايهء شاخص در دو نوبت علامت گذارى مىشود : يكى پس از طلوع آفتاب ، زمان ورود نوك سايهء شاخص در دايره و ديگرى پس از زوال ، هنگام خروج سايه از دايره .
آنگاه بين دو علامت خطى مستقيم كشيده و سپس نصف مىشود و در مرحلهء آخر ، بين نقطهء وسط خط و مركز دايره خطى رسم مىگردد كه از آن به خطّ نصف النهار تعبير مىشود . « 1 » اين عنوان به مناسبت در باب صلات به كار رفته است .
وقت نماز ظهر هنگام زوال خورشيد و گذشتن آن از خط نصف النهار است . از جمله راههاى تشخيص آن ، دايرهء هندى است كه با ميل پيدا كردن سايهء شاخص از روى خط نصف النهارِ دايرهء هندى به سمت مشرق ، زوال تحقق مىيابد و وقت نماز ظهر است . « 2 » البته در علامت بودن اين دايره براى زوال در همهء زمانها اشكال شده است . ضمن آنكه اين ادعا كه شاخص در همهء مكانها به اندازهء يك چهارم قطر دايره است ، صحيح نيست ؛ زيرا شاخص در مكانهاى با عرض 42 درجه و دو دقيقه به عنوان مثال بايد كمتر از يك چهارم باشد ؛ « 3 » از اين رو ، گفتهاند : اندازهء شاخص بايد به گونهاى باشد كه سايهء آن قبل از زوال وارد دايره شود . « 4 » برخى نيز گفتهاند :
احتياط آن است كه علامت منصوص در
هامش
( 1 ) الحدائق الناضرة 6 / 109 ؛ التنقيح ( الصلاة ) 1 / 231 .
1 جواهر الكلام 7 / 102 - 103 ؛ الحدائق الناضرة 6 / 162 - 163 .
2 جواهر الكلام 7 / 103 ؛ الحدائق الناضرة 6 / 162 .
3 الحبل المتين / 137 - 138 .
4 التنقيح ( الصلاة ) 1 / 238 .