سهم سبيل اللَّه ( - - ) سبيل اللَّه ) داده شود ، بنابر قول مشهور - كه موضوع اين سهم را هر مصلحتى كه مطلوب خدا است مىدانند - جايز است به شرط آنكه تحصيل علم راجح باشد . « 1 »
ادب كردن دانشآموز نابالغى كه كارى ناشايست انجام داده ، با اجازهء ولىّ او به مقدار ضرورت جايز است ، به شرط آنكه موجب ديه نشود . اگر به اين حد برسد - مانند آنكه بر اثر زدن ، صورت دانشآموز سرخ يا بدنش كبود شود - ديه بر عهدهء معلم ثابت است . « 2 »
برخى ، زدن دانشآموز را تا سه ضربهء خفيف « 3 » و برخى تا پنج يا شش ضربهء سبك - در حدى كه موجب ثبوت ديه نگردد - با اذن ولىّ او جايز دانستهاند . « 4 »
برخى گفتهاند : ادب كردن دانش آموز بالغ با زدن در صورت ارتكاب گناه منوط به اذن حاكم شرع است . « 5 »
مربى شنا چنانچه در مراقبت از دانشآموز نابالغ كوتاهى كند و او غرق شود ، ضامن ديهء او است و اگر دانش آموز بالغ باشد ضامن نيست . « 6 » برخى ، در فرض نخست مربى را ضامن دانستهاند ، هرچند در حفظ دانشآموز كوتاهى نكرده باشد ؛ ليكن به سبب اشتباه در آموزش موجب غرق شدن او شده است . « 7 » چنان كه برخى ، در فرض دوم ، مربى را در صورت كوتاهى و تقصير ضامن دانستهاند . « 8 »
( - - ) آموزش )
دانق
دانِق : واحدى در وزن .
دانق - معرّب دانگ - از ابزار توزين است كه در زمان ائمّه عليهم السّلام رايج بوده است و وزن درهم را با آن تعيين مىكردند . دانق ، معادل هشت دانه جُوِ متوسط « 1 » و برابر با يك ششم درهم است ؛ بنابر اين ، يك درهم معادل شش دانق خواهد بود « 2 » ( - - ) درهم ) .
هامش
( 1 ) العروة الوثقى 4 / 104 - 105 ؛ مستمسك العروة 9 / 226 - 228 .
( 2 ) مجمع المسائل 1 / 523 .
( 3 ) الفتاوى الميسرة ( سيستانى ) / 433 - 434 .
( 4 ) صراط النجاة 1 / 423 .
( 5 ) 424 .
( 6 ) شرائع الاسلام 4 / 1025 .
( 7 ) جواهر الكلام 43 / 106 - 107 .
( 8 ) كشف اللثام 11 / 257 .
1 الاوزان و المقادير / 22 و 26 ؛ اوزان المقادير / 134 .
2 جواهر الكلام 15 / 174 .