مىتواند آن را در همهء راههاى نيك و پسنديده ، مانند صدقه دادن به فقرا ، دستگيرى نيازمندان ، ساختن مسجد ، مدرسه و پل صرف كند ؛ ليكن برخى قدما گفتهاند : درآمد وقف به سه بخش تقسيم مىشود : سبيل اللَّه ، سبيل الثواب و سبيل الخير ، اوّلى صرف مجاهدان و حج و عمره ، دومى صرف فقرا و مساكين و سومى صرف مستحقان زكات مىشود . « 3 »
نذر : كسى كه نذر كرده مالى را در راه خير صدقه دهد ، مىتواند آن را به فقراى مؤمن صدقه بدهد يا در راه حج ، زيارت مشاهد مشرّفه ( - - ) مشاهد مشرّفه ) و ساير مصالح مسلمانان هزينه كند ؛ ليكن برخى قدما خير را به فقرا و مساكين و ابن سبيل ( - - ) ابن سبيل ) و بدهكارانى كه بدهى شان به جهت نيازمنديهاى زندگى است و بردگان مُكاتَب ( - - ) مكاتبه ) اختصاص دادهاند . « 4 »
قضاء : بنابر قول برخى ، در شهادت به عدالت كسى اين گفته : « از او جز خير نمىدانم » كفايت نمىكند . « 5 »
خير خواهى
- - ) نصيحت
خيشوم
خَيْشوم : پردهء حائل ميان دو سوراخ بينى .
خيشوم در لغت به معناى انتها و بن بينى و نيز خود بينى آمده است ؛ « 1 » ليكن در كلمات فقها به تبع روايت معتبر ظريف « 2 » به پردهء حائل ميان دو سوراخ بينى كه « وتره » ناميده مىشود تفسير شده است .
برخى « روثه » را نيز به همين معنا تفسير كردهاند . اين عنوان در باب ديات به كار رفته است .
بنابر قول مشهور ، از بين بردن روثهء ديگرى موجب ثبوت نصف ديه بر جانى است . بسيارى از فقها « روثه » را به « خيشوم » تفسير كردهاند . « 3 »
اگر بر اثر جنايت ، يكى از نرمههاى بينى شكافته شود و به خيشوم برسد ، ديهء آن بنابر قول گروهى ، صد دينار و بنابر
هامش
( 3 ) جواهر الكلام 28 / 103 .
( 4 ) 35 / 423 .
( 5 ) تحرير الاحكام 5 / 133 ؛ كشف اللثام 10 / 70 ؛ مفتاح الكرامة 20 / 82 .
1 مجمع البحرين ، واژهء « خشم » .
2 الكافى ( كلينى ) 7 / 330 - 331 .
3 جواهر الكلام 43 / 192 - 195 .