نمىشود ؛ « 3 » ليكن در صورت اتلاف مال يا آسيب رساندن به عضو يا جان ديگرى ضمان ثابت است و فرقى بين حال بيدارى و خواب نيست . بنابر اين ، اگر كسى مال ديگرى را در حال خواب تلف كند يا آسيبى به او برساند ضامن است . « 4 »
اگر كسى در حال خواب با افتادن بر روى كسى يا حركتى ديگر ، موجب مرگ وى شود در ثبوت ديه بر خود او يا عاقلهء وى ( - - ) عاقله ) اختلاف است . « 5 » برخى گفتهاند : ديه نه بر او ثابت است و نه بر عاقلهء او . « 6 »
اگر دايه در حال خواب موجب قتل كودك گردد ، در اينكه ديه بر عهدهء او خواهد بود يا عاقلهء وى و يا اگر دايگى براى فخر بوده بر عهدهء خود او و اگر جهت رفع فقر و نياز بوده بر عهدهء عاقله او است ، اختلاف است . « 7 »
ساير احكام : كسى كه در وقت نماز واجب خواب بوده ، واجب است قضاى نماز فوت شده را به جا آورد « 8 » و در خصوص فوت نماز عشا علاوه بر قضا مستحب است فرداى آن شب را به عنوان كفّاره روزه بگيرد . برخى آن را واجب دانستهاند . « 9 »
كسى كه در شب ماه رمضان با نيّت روزهء فردا خوابيده ، روزهاش صحيح است ، هرچند تمام روز در خواب باشد و يا حتّى چند روز بگذرد . « 10 » همچنين جنب اگر در شب ماه رمضان با نيّت غسل قبل از اذان صبح بخوابد و اتفاقاً تا صبح بيدار نشود ، روزهاش صحيح است ( - - ) بقا بر جنابت ) .
حج گزارى كه پس از نيّت وقوف در عرفات يا مشعر ( - - ) وقوف ) به خواب رفته و تمام وقت را در خواب بوده ، وقوفش صحيح است ؛ زيرا وقوف با يك لحظه نيز تحقّق مىيابد . « 11 »
آداب : طهارت ( وضو ، غسل يا تيمم ) داشتن ، « 12 » خواندن آيات ، اذكار و دعاهاى واردشده ، مانند تسبيح حضرت زهرا سلام اللَّه عليها « 13 » ( - - ) تسبيح حضرت فاطمه ) ، ذكرهاى تهليل و استغفار هركدام صد بار ، « 14 » خواندن سورههايى مانند مسبّحات ( - - ) مسبّحات ) ، تكاثر و توحيد هنگام خوابيدن مستحب است . « 15 »
هامش
( 3 ) 29 / 247 ؛ مسالك الافهام 15 / 161 .
4 و 5 جواهر الكلام 43 / 51 - 52 .
( 6 ) مبانى تكملة المنهاج 2 / 222 - 223 .
( 7 ) جواهر الكلام 43 / 85 ؛ مبانى تكملة المنهاج 2 / 223 - 224 .
( 8 ) جواهر الكلام 13 / 12
( 9 ) 33 / 190 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 322 .
( 10 ) جواهر الكلام 16 / 330 و 17 / 154 .
( 11 ) 19 / 68 - 69 و 29 - 30 .
( 12 ) وسائل الشيعة 1 / 378 ؛ جواهر الكلام 1 / 20 و 5 / 272 .
( 13 ) وسائل الشيعة 6 / 446 .
( 14 ) 450 .
( 15 ) 229 .