خنده
خنده : حالتى در چهره ، ناشى از شادى ، رضايت يا تمسخر .
از احكام آن در بابهاى طهارت ، صلات ، حج و كفّارات سخن گفتهاند .
تبسّم و لبخند مستحب است و در روايات آمده است : « خندهء مؤمن تبسم است » ؛ « 1 » چنان كه لبخند زدن بر چهرهء مؤمن « 2 » و هم سفران « 3 » استحباب دارد .
خنديدن با صداى بلند ( قهقهه ) كراهت دارد و مستحب است پس از آن به جهت كفّاره بگويد : « أللَّهُمَّ لا تَمْقُتنى ؛ خدايا بر من خشم مگير » . « 4 »
زياد خنديدن و خندهء بى جهت « 5 » و نيز خنديدن در تشييع جنازه « 6 » و گورستان « 7 » مكروه است .
خندهء صدا دار ( قهقهه ) در نماز از روى عمد موجب بطلان آن است ؛ هرچند از روى اضطرار باشد . خنده از روى سهو موجب بطلان نماز نمىگردد ؛ « 8 » چنان كه تبسم نيز نماز را باطل نمىكند ؛ « 9 » هرچند بنابر تصريح برخى ، مكروه است . « 10 »
برخى مطلق خنده - جز تبسم - در نماز را ، هرچند بى صدا باشد ، موجب بطلان آن دانستهاند . در مقابل ، برخى ، صرف با صدا بودن خنده - بدون قهقهه يا بلند بودن صدا - را موجب بطلان ندانستهاند . برخى نيز در عدم بطلان نماز به قهقههء سهوى اشكال كردهاند . برخى ، قهقههء سهوى را در صورت محو صورت نماز با آن موجب بطلان نماز دانستهاند .
در بطلان نماز به قهقههء تقديرى ( مالامال شدن شكم از خنده و بر افروخته گشتن چهره بدون اظهار صداى آن ) اختلاف است . « 11 »
قهقهه در نماز ، وضو را باطل نمىكند ؛ امّا وضو گرفتن پس از آن مستحب است .
از برخى قدما بطلان وضو به آن نقل شده است . « 12 »
خنده كردن در طواف ، موجب بطلان آن نمىگردد ، ليكن مكروه است . « 13 »
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة 12 / 114 - 115 .
( 2 ) 120 .
( 3 ) جواهر الكلام 18 / 168 .
( 4 ) وسائل الشيعة 12 / 114 - 115 و 22 / 403 - 404 ؛ جواهر الكلام 33 / 193 .
( 5 ) وسائل الشيعة 12 / 115 - 116 .
( 6 ) جواهر الكلام 4 / 270 .
( 7 ) الحدائق الناضرة 4 / 174 ؛ ذكرى الشيعة 2 / 41 .
( 8 ) جواهر الكلام 11 / 52 - 53 ؛ الحدائق الناضرة 9 / 38 - 39 .
( 9 ) جواهر الكلام 11 / 54 .
( 10 ) الروضة البهية 1 / 653 ؛ ذكرى الشيعة 4 / 12 .
( 11 ) العروة الوثقى 3 / 28 - 29 .
( 12 ) جواهر الكلام 1 / 22 ؛ التنقيح ( الطهارة ) 3 / 504 و 506 .
( 13 ) تحرير الوسيلة 1 / 436 .