عذر تا آخر عمر ، فردى ديگر مىتواند آن را به نيابت وى انجام دهد . و چنانچه پس از انجام دادن نايب ، عذر مكلّف بر طرف شود بنابر مشهور واجب است خود ، آن را به جا آورد . « 9 »
نيابت از فرد زنده در مستحباتى كه نيابت پذيرند و مباشرت در آنها شرط نيست ، صحيح است . « 10 »
حيات نوزاد : از نشانههاى حيات نوزاد گريه كردن او پس از تولّد است ( - - ) استهلال ) . نوزادى كه زنده متولّد شده است ، هرچند بعد از آن بميرد از مورّث خود ارث مىبرد . « 11 » وصيّت ( - - ) وصيّت ) براى جنين در شكم مادر صحيح است ؛ ليكن استقرار آن منوط به زنده متولّد شدن او است . « 12 » بنابر قول منسوب به مشهور بر كودكى كه زنده متولّد شده سپس مرده است خواندن نماز ميّت مستحب است . « 13 » از شرايط آزاد شدن امّ وَلَد پس از مرگ مولا اين است كه فرزند وى تا زمان مرگ مولا زنده باشد « 14 » ( - - ) استيلاد ) .
حيات غايب : غايبى كه معلوم نيست زنده است يا مرده ، نزديكان او بنابر مشهور از وى ارث نمىبرند ، مگر آنكه مرگش با بيّنه ( - - ) بيّنه ) يا خبر علمآور ثابت گردد ، يا متناسب با سنّ غايب ، غيبتش آنقدر به درازا بكشد كه به طور معمول انسان در اين مدّت زنده نمىماند . « 15 »
ديگر احكام : تذكيهء ماهى به زنده گرفتن آن از آب است « 16 » ( - - ) تذكيه ) ؛ از اين رو ، خوردن ماهى زنده پس از گرفتن آن از آب بنابر مشهور جايز است ؛ چون تذكيه محقق شده است . « 17 » همچنين تذكيهء ملخ به زنده گرفتن آن است . « 18 » شرط تحقق ذبح ، زنده بودن ذبيحه هنگام ذبح است و در موارد مشتبه بودن حيات ، چنانچه پس از ذبح حركتى كه گوياى حيات باشد - مانند برهم زدن چشمها - از حيوان سر بزند ، حكم به زنده بودن آن مىشود .
هرچند بسيارى هنگام ذبح استقرار حيات را شرط دانستهاند « 19 » ( - - ) ذبح ) .
رضاع ( - - ) رضاع ) در صورتى موجب محرميّت مىشود كه كودك به مقدارى كه موجب محرميّت مىگردد از زن زنده شير بخورد . « 20 » بنابر قول برخى در ثبوت ولايت جدّ پدرى بر باكره ( - - ) باكره ) در
هامش
( 9 ) 76 ؛ مستمسك العروة 10 / 191 .
( 10 ) العروة الوثقى 3 / 76 ؛ مستمسك العروة 7 / 109 - 110 .
( 11 ) جواهر الكلام 39 / 70 .
( 12 ) 28 / 386 .
( 13 ) مستمسك العروة 4 / 214 .
( 14 ) جواهر الكلام 34 / 379 .
( 15 ) 39 / 63 .
( 16 ) 36 / 163 .
( 17 ) 170 .
( 18 ) 175 .
( 19 ) 141 - 153 .
( 20 ) توضيح المسائل مراجع 2 / 506 م 2474 .