نمىتواند براى باقى ماندن بر جهل به وظايف شرعى و ترك پرسش عذر به شمار آيد . « 6 »
به نيازمندى كه به جهت حيا از گرفتن زكات خوددارى مىكند ، جايز ، بلكه مستحب است به ظاهر تحت عنوان هديه و در واقع به قصد زكات ، زكات بدهند . « 7 »
حيات
حيات : زيست ، زنده بودن ، مقابل ممات .
از آن به مناسبت در بسيارى از ابواب فقه نظير طهارت ، حج ، وصيّت ، نكاح ، استيلاد ، اطعمه و اشربه ، ارث و ديات سخن رفته است .
اهميّت حفظ حيات : حفظ حيات خود و هر نفس محترمى واجب و زيان رساندن به آن حرام است . در قرآن كريم از خودكشى « 1 » و قتل هر نفس محترمى ، « 2 » بلكه در معرض هلاكت قرار دادن آن ، نهى و نكوهش « 3 » و فلسفهء تشريع حكم قصاص ، بقاى حيات انسانها ذكر شده است . « 4 »
حيات آدمى از چنان اهميّتى برخوردار است كه هرگاه ترك حرام يا فعل واجبى با آن تزاحم پيدا كند براى حفظ حيات ، ارتكاب حرام و ترك واجب مشروعيّت مىيابد ، مانند مشروعيت خوردن يا نوشيدن آنچه در شرع حرام است در حال اضطرار « 5 » ( - - ) اضطرار ) و ترك حج درصورت بيم بر جان خود يا نفس محترمى ديگر « 6 » ( - - ) استطاعت ) .
اشتراط حيات در مجتهد : از شرايط مجتهد در تقليد ابتدايى ( - - ) تقليد ابتدايى ) بنابر مشهور زنده بودن او است ؛ ليكن در جواز بقا بر تقليد مجتهد پس از مرگ وى اختلاف است ؛ بسيارى آن را جايز دانستهاند « 7 » ( - - ) بقا بر تقليد ) .
نيابت از زنده : نيابت از مكلّف زنده در واجبات ، از قبيل نماز و روزه - حتّى در فرض ناتوانى او در به جا آوردن آنها - صحيح نيست ، « 8 » مگر حج كه در صورت استقرار آن بر ذمّه و عدم توانايى مكلّف بر انجام دادن آن و يأس از بر طرف شدن
هامش
( 6 ) وسائل الشيعة 12 / 169 .
( 7 ) جواهر الكلام 15 / 324 - 325 .
1 نساء / 29 .
2 اسراء / 33 ؛ نساء / 93 .
3 بقره / 195 .
4 179 .
5 جواهر الكلام 36 / 431 - 432 .
6 17 / 291 و 294 ؛ العروة الوثقى 4 / 417 - 418 .
7 العروة الوثقى 1 / 17 و 26 ؛ التنقيح ( الإجتهاد والتقليد ) / 95 .
8 العروة الوثقى 3 / 73 .