حدود
حدود : كيفرهاى تعيين شده در شرع براى جرايمى خاص .
حدود جمع حد ، در اصطلاح به مجازاتهايى اطلاق مىشود كه شارع مقدّس براى برخى جرايم با تعيين كمّ و كيف آن در همهء مصاديق آن جرم تشريع كرده است . گاهى نيز در معناى اعمّ ، يعنى مطلق كيفر - كه تعزير ( - - ) تعزير ) را نيز در بر مىگيرد - به كار رفته است . در اينكه كاربرد واژهء حدّ در روايات معناى خاص آن است يا معناى عام ، دو احتمال مطرح است . « 1 »
تفاوت حد به معناى خاص با تعزير آن است كه در تعزير بر خلاف حد كمّ و كيف آن بستگى به نظر حاكم دارد و از سوى شارع مشخص نشده است . « 2 » البته برخى ، با توجه به تعيين مقدار تعزير در برخى موارد ، قيد « غالب » را در تعريف آن گنجاندهاند ؛ « 3 » ليكن برخى بر آن اشكال كرده و گفتهاند : مانعى نيست كه موارد تعيين شده از مصاديق حد باشد نه تعزير . « 4 » حدود عنوان بابى از بابهاى فقه است كه مباحث آن به تفصيل در آن باب آمده است ؛ ليكن از احكام آن در بابهاى صلات ، صوم ، حج ، جهاد ، امر به معروف و نهى از منكر ، وكالت ، قضاء و شهادات نيز به مناسبت سخن رفته است .
اسباب : گناهان موجب حد عبارتند از : زنا ؛ « 5 » لواط ؛ « 6 » تفخيذ ؛ « 7 » مساحقه ؛ « 8 » قيادت ؛ « 9 » قذف ؛ « 10 » دشنام دادن به پيامبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و امامان معصوم عليهم السّلام و نيز حضرت فاطمه عليها السّلام ؛ « 11 » ادعاى پيامبرى ؛ « 12 » سِحركردن به شرط مسلمان بودن ساحر ؛ « 13 » نوشيدن مايعات مست كننده ؛ « 14 » دزدى ؛ « 15 » محاربه « 16 » ( - - ) محاربه ) و ارتداد . « 17 »
سبب بودن موارد ذيل براى حدّ اختلافى است : فروختن انسان آزاد « 18 » ( - - ) آزادى ) ؛ بوسيدن مُحرم پسربچهاى را با شهوت « 19 » و ازدواج مرد مسلمان با كنيز و زن ذمّى ( - - ) اهل ذمّه ) و نزديكى كردن با آنها پيش از اجازهء ازدواج با آنان از همسر آزاد مسلمان خود . « 20 »
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 41 / 254 - 258 ؛ مهذّب الاحكام 27 / 223 - 226 .
( 2 ) شرائع الاسلام 4 / 932 .
( 3 ) مسالك الافهام 14 / 325 .
( 4 ) جواهر الكلام 41 / 255 .
( 5 ) 258 .
( 6 ) 374 .
( 7 ) 382 .
( 8 ) 387 .
( 9 ) 399 .
( 10 ) 402 .
( 11 ) 432 - 437 .
( 12 ) 440 .
( 13 ) 442 .
( 14 ) 449 .
( 15 ) 475 .
( 16 ) 564 .
( 17 ) 600 .
( 18 ) 510 ؛ مبانى تكملة المنهاج 1 / 317 .
( 19 ) رياض المسائل 13 / 506 - 507 ؛ جامع المدارك 7 / 13 ؛ كتاب السرائر 3 / 461 ؛ مجمع الفائدة 13 / 117 - 118 ؛ مبانى تكملة المنهاج 1 / 246
( 20 ) جواهر الكلام 41 / 372 - 373 ؛ مبانى تكملة المنهاج 1 / 245 - 246 ؛ اسس الحدود والتعزيرات / 172 - 174 ؛ مجمع الفائدة 13 / 24 .