حدقه
حدقه : كاسهء چشم / مردمك چشم .
حدقه هم بر كاسه و هم بر مردمك ( سياهى چشم ) اطلاق مىشود و از آن در بابهاى اطعمه و اشربه ، قصاص و ديات سخن گفتهاند .
در حرمت يا كراهت خوردن مردمك چشم حيوان حلال گوشتِ تذكيه شده ( - - ) تذكيه ) اختلاف است . قول به حرمت ، منسوب به مشهور است . « 1 »
اگر به سبب جنايت عمدى ، بينايى چشم كسى از بين برود ، ليكن حدقهاش سالم بماند ، در مقام قصاص ، بينايى چشم جانى از بين مىرود بدونه آنكه به حدقه آسيبى برسد ؛ اما اگر خطر آسيب ديدن حدقه باشد ، قصاص ساقط و ديه جايگزين آن مىگردد . « 2 »
ديهء از بين بردن هر دو حدقهء چشم ، ديهء كامل و ديهء از بين بردن يكى نصف آن است . « 3 »
( - - ) بينايى ) ( - - ) چشم )
حدّ مشترك
حدّ مشترك : مرز مشترك ميان دو طرف / كيفر منوط به درخواست صاحب حقّ ، مشتمل بر حق اللَّه و حق النّاس ( - - ) حدود النّاس ) .
از آن به معناى نخست در باب طهارت سخن گفتهاند .
به قول اكثر فقها ، بلكه بنابر اجماع ادّعا شده ، چنانچه گوشت ، پيه و پوست حيوانى كه معلوم نيست تذكيه شده يا نه در سرزمين كفر يا مرز مشترك ميان مسلمانان و كفّار يافت شود ، حكم مردار بر آن بار مىشود « 1 » ( - - ) مرز ) .
بنابر قول برخى ، در غسل ، شستن حدّ مشترك ميان سر و گردن ، هنگام شستن سر و گردن و نيز بدن ، همچنين شستن حدّ مشترك ميان سمت راست و چپ بدن ، هنگام شستن هريك از دو طرف ، واجب است . « 2 »
در وضو و تيمّم ، شستن و مسح كردن بخشىاز حدّ مشترك ميان دوطرف اعضايى كه بايد شسته يا مسح شوند ، واجب است . « 3 »
هامش
( 1 ) مختلف الشيعة 8 / 313 - 315 ؛ جواهر الكلام 36 / 348 .
( 2 ) جواهر الكلام 42 / 371 - 373 .
( 3 ) 43 / 301 ؛ الروضة البهية 10 / 256 .
1 كتاب الطهارة ( گلپايگانى ) 1 / 370 .
2 جامع المقاصد 1 / 261 ؛ رسائل المحقق الكركى 3 / 203 ؛ الحدائق الناضرة 3 / 95 ؛ مصباح الفقيه 2 / 371 .
3 المقاصد العليّة / 442 و 456 .