در اينكه حدّ ترخّص در شهرهاى بسيار بزرگ ( - - ) بلاد كبيره ) همانند حدّ ترخّص در شهرهاى متوسط و كوچك است يا اينكه حدّ ترخّص در آنها عبارت است از نديدن ديوار آخرين خانههاى محلّهاى كه در آن سكونت دارد و نشنيدن اذان آن ، اختلاف است . بنابر قول دوم ، مبدأ مسافت در بلاد كبيره آخر محلّه است نه آخر شهر . « 4 »
حدث
حَدَث : سبب نقض طهارت / قذارت معنوى مانع از دخول در نماز .
حدث در اصطلاح فقها بر دو معنا اطلاق شده است : يكى سبب ، يعنى امرى كه طهارت را نقض مىكند ، مانند بول ، غائط و جنابت ، و ديگرى مسبب ، يعنى حالتى كه به سبب پيدايى يكى از امور ياد شده در نفس انسان پديد مىآيد كه از آن به قذارت و نجاست معنوى تعبير مىگردد و مانع دخول انسان در نماز و ديگر اعمال مشروط به طهارت مىشود . « 1 »
حدث دو مرتبهء خفيف و شديد دارد .
مرتبهء خفيف ، حدث اصغر و مرتبهء شديد آن حدث اكبر ناميده مىشود . « 2 » آنچه كه با وضو و غسل بر طرف مىشود حدث به معناى دوم ( مسبب ) است . برخى ، اطلاق حدث به معناى اوّل را مَجاز دانستهاند . « 3 » به كسى كه حدث از او صادر گرديده « مُحدِث » گويند .
حكم : حدث ناقض طهارت است و محدث پيش از تحصيل طهارت ( وضو ، غسل يا تيمّم ) نمىتواند اعمالى را كه مشروط به طهارت است . به جا آورد .
اسباب : اسباب حدث اصغر كه تنها موجب وضو مىگردند ، عبارتند از : خروج ادرار ؛ مدفوع ؛ باد معده ؛ خوابى كه بر قوّهء شنوايى و بينايى چيره گردد ، به گونهاى كه چشم نبيند و گوش نشنود ؛ زايل شدن عقل بر اثر پيدايى جنون ، بيهوشى ، مستى و غير آن و استحاضهء قليله « 4 » ( - - ) استحاضه ) .
اسباب حدث اكبر كه با غسل بر طرف مىگردند ، عبارتند از : جنابت ( - - ) جنابت ) ، نفاس ( - - ) نفاس ) ، حيض ( - - ) حيض ) ،
هامش
( 4 ) مستندالشيعة 8 / 296 ؛ العروة الوثقى 3 / 463 .
1 رسائل الشهيد الثانى 1 / 125 - 126 ؛ مدارك الاحكام 1 / 190 ؛ جواهر الكلام 1 / 62 .
2 مصطلحات الفقه / 205 .
3 رسائل الشهيد الثانى 1 / 126 .
4 جواهر الكلام 1 / 393 - 411 .