درهم ، و سگ نگهبان مزرعه يك قفيز ( - - ) قفيز ) گندم بر عهدهء تلف كننده است . « 17 » برخى در هر چهار مورد تلف كننده را ضامن قيمت سگ دانستهاند .
البته در سگ شكارى گفتهاند : اگر قيمت آن كمتر از چهل درهم باشد ، تلف كننده بايد همان چهل درهم را بپردازد . « 18 »
جنايت توسط حيوان : حفظ حيوانى كه حالت حمله به مردم را دارد ، مانند سگ گزنده و شتر مست ، بر صاحبش واجب است و در صورت كوتاهى در حفظ و حملهء حيوان و صدمه زدن به كسى ، مالك ضامن است . چنان كه اگر شخصى در مقام دفاع از خود چنين حيوانى را بكشد ، ضامن نيست . « 19 »
اگر حيوانى به حيوانى ديگر صدمه بزند ، در صورتى كه صدمه زننده در قلمرو حيوان ديگر داخل شده و مالكش در حفظ آن كوتاهى كرده باشد ، مالك حيوان ضامن است ؛ امّا اگر صدمه زننده حيوان مقابل باشد ، ضمانتى متوجه مالك آن نيست . « 20 »
كسى كه با اجازه وارد خانهاى شده ، اگر سگ صاحبخانه به او آسيبى برساند ، صاحبخانه ضامن است . « 21 »
كسى كه سوار بر حيوانى است ، چنانچه حيوان با دستهاى خود به كسى آسيب بزند ، سوار ضامن است . در ضمانت صدماتى كه حيوان با سر خود مىزند اشكال است .
بسيارى از فقها در اين فرض نيز قائل به ضمان سوار شدهاند . برخى ، حكم جنايت با پاها را همچون جنايت با دستها دانستهاند . كسى كه پياده پيشاپيش حيوان ، آن را مىبرد حكم سواره را دارد .
اگر صاحب حيوان در كنار آن ايستاده باشد يا پياده پشت سر حيوان آن را مىبرد ، ضامن آسيبهايى است كه حيوان با دست يا پاى خود به كسى وارد مىكند . « 22 »
جنايت در حرم : كسى كه در خارج حرم جنايتى مرتكب شده و سپس به حرم پناه برده است تا هنگام بيرون آمدن از آن جا در امان است . البته مىتوان در خوردن و نوشيدن بر او سخت گرفت تا بيرون بيايد . و اگر در حرم مرتكب جنايت شده ، مىتوان او را در حرم كيفر كرد . « 23 »
حيوانات وحشى غير دريايى حرم داراى حرمتند و شكار كردن آنها حرام و موجب ثبوت كفّاره است « 24 » ( - - ) حرم ) .
( - - ) آلات جنايت )
هامش
( 17 ) 393 - 398 و 400 .
( 18 ) تكملة منهاج الصالحين / 135 .
( 19 ) . جواهر الكلام 43 / 129 - 130 .
( 20 ) 132 - 134 .
( 21 ) 134 .
( 22 ) 135 - 140 .
( 23 ) 31 و 20 / 46 - 48 .
( 24 ) الحدائق الناضرة 15 / 299 .