عربىّ فصيح و بليغ نازل كرده تا مردم از آن بهره گيرند « 6 » و نيز به رسول خود ، فصاحت و بلاغتى عنايت كرده كه به زيباترين و رساترين شيوه ، پيام الهى را به مردم برساند . « 7 » در قرآن كريم آمده است : « حجّت و دليل رسا و روشن از آن خداوند است » . « 8 » معناى رسا بودن حجّت الهى اين است كه خداوند بهگونهاى دين خود را به مكلّفان مىرساند كه عذر و شبههاى براى كسى باقى نمىماند . « 9 »
يسر در عمل به تكاليف : اين نوع يسر به يسر اصلى و يسر تخفيفى تقسيم مىشود . اصلى - چنانكه اشاره رفت - در اصل تشريع احكام و تكاليف لحاظ شده است و تخفيفى ، يسرى است كه در حالات و شرايطى استثنايى براى مكلّف قرار داده شده است .
يسر اصلى : در قرآن كريم آمده است :
« خداوند هيچكس را جز به اندازهء وسع و توانش تكليف نمىكند » . « 10 » وسع ، پايينتر از طاقت است . بنابراين مفاد آيهء شريفه چنين مىشود كه خداوند به مقدار طاقت بندگان نيز آنان را تكليف نكرده است ، بلكه پايينتر از آن ، آنان را مكلّف ساخته است . « 11 »
يسر تخفيفى : در شريعت مقدّس اسلام براى تخفيف اسبابى قرار داده شده كه پيدايى آنها براى مكلّف عذر محسوب مىشود . مهمترين عذرهايى كه سبب تخفيف مىگردند عبارتند از :
1 . بيمارى : بيمارى ، به دليل آنكه موجب ناتوانى بيمار مىگردد و او را از اعتدال خارج مىكند در شريعت از اسباب تخفيف شمرده شده است و بيمار از بسيارى تخفيفها بهرهمند است ، مانند معاف بودن از حضور در نماز جمعه ( - - ) نماز جمعه ) ، شركت در جهاد ، بهجا آوردن حج در فرض برخوردارى از استطاعت مالى ، مشروعيّت تيمّم بدل از وضو يا غسل در فرض زيان داشتن آب براى او و تأخير اجراى حدّ تازيانه بر او تا زمان تندرستى ( - - ) بيمارى ) .
2 . سفر : سفر از ديگر اسباب تخفيف است كه موجب قصر نماز و افطار مىگردد ( - - ) سفر ) .
هامش
( 6 ) . احقاف / 12
( 7 ) . نساء / 63 ؛ مريم / 97
( 8 ) . انعام / 149
( 9 ) . التبيان 4 / 311
( 10 ) . بقرة / 286
( 11 ) . الإعتقادات ( شيخ مفيد ) / 28 ؛ شرح اصول كافى ( مازندرانى ) 5 / 36 .